مسأله 23 - اگر كسى چشم نابيناى شخصى را كه چشمش در كاسه سر زنده است ولى ديد ندارد بيرون بياورد چشم بيناى او را به قصاص بيرون نمىآورند و او بايد ثلث ديه را پرداخت كند .
مسأله 24 - اگر كسى چشم بيناى شخصى را از ديد بيندازد و در عين اينكه حدقه چشم در كاسه سر زنده است چيزى را نبيند به هر وسيلهاى كه ممكن باشد چشم او را با بودنش در حدقه از ديد بيندازد قصاص مىشود ، در نتيجه بايد اين قصاص به دست پزشكانى حاذق عملى شود ، بعضى از فقها گفتهاند طريقه چنين قصاصى اين است كه پنبهاى را خيس مىكنند و آن را روى پلكهاى چشمىكه قرار است نابينا شود مىاندازند و سپس آيينهاى را روى آتش داغ نموده آن را روبروى خورشيد قرار مىدهند به طورى كه شعاع خورشيد روى آن چشم واقع شود آنگاه پنبه را برداشته مىگويند به آيينه نگاه كن و آنقدر نگاه كند تا نابينا شود در حالى كه حدقهاش بر جاى خود محفوظ است و اما اگر از بين بردن نور چشم به اين وسيله و يا وسايل ديگر ممكن نشد جز به اينكه ميل به چشم او بكشند و يا جنايتى ديگر مرتكب شوند قصاص ساقط مىشود و بايد ديه پرداخت كند .
مسأله 25 - چشم سالم در مقابل چشم عمشاء و حولاء و خفشاء و جهرا و عشياء قصاص مىشود يعنى اگر جانى چشم كسى را كه به يكى از اين عيبها معيوب است درآورد چشم سالمش را در مىآورند .
مسأله 26 - قصاص در موى سر و ابرو و صورت و مژگان و امثال اينها محل تأمل است ، هر چند كه خالى از وجه نيست ، بله اگر محل اين موها مورد جراحت و مثل جراحت واقع شود در صورت امكان قصاص مىشود .
مسأله 27 - قصاص در پلك چشم ثابت است با رعايت تساوى در محل اين در صورتى است كه پلكهاى او مژه داشته باشد ، اما پلك بدون مژه در ثبوت قصاص در آن دو وجه است و عدم ثبوت قصاص در آن بعيد نيست در نتيجه جانى بايد ديه پرداخت كند .
مسأله 28 - در بينى نيز قصاص است و به خاطر بريدن بينى داراى شامه بينى فاقد آن بريده مىشود ، در مقابل بينى جذامى بينى سالم قطع مىشود به شرطى كه جذام چيزى از بينى مجذوم را قبلًا نخورده باشد و الا به آن مقدار از بينى مجذوم را قبلًا نخورده باشد و الا به آن مقدار از بينى سالم كمتر قطع مىشود ، و نيز فرقى ميان بينى شخص كبير و صغير و بينىاى كه وسط آن خوابيده و آن بينى كه استخوان وسطش و يا آخرين برآمده است و بينى داراى شامه يا ضعيف نيست لكن على الظاهر بينى صحيح و سالم در قطع كند بينى لمس شده بى حس قطع نمىشود ، اما نرمه بينى چه همه آن و چه قسمتى از آن
مباحث حقوقى تحرير الوسيلة ( فارسى ) — صفحة 681
مساهمون: السيد الخميني
ص٦٨١