وَ هُدىً لِلْعالَمِينَ
؛ يعنى كه كعبه سمت و سوى پرستش و قبلهء جهانيان است .
فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ
مقام ، عطف بيان براى آيات است و بدان جهت « مقام » ( كه مفرد است ) عطف بيان براى « آيات » ( كه جمع است ) شده كه « مقام » شامل آيات و نشانههايى از جاى پاى ابراهيم در صخره است كه با وجود فراوانى دشمنان مشرك ، باقى مانده و حفظ شده است .
در مورد امنيت كسى كه وارد آن شود ، نيز اختلاف است . گفته مىشود هركس وارد آن شود ، از گناهانى كه پيشتر داشته ، پاك و در امان مىشود و نيزگفتهاند : هركس براى انجام مناسك و در راستاى احترام و تعظيم آن و به قصد قربت به خداوند - عزّوجلّ - وارد آن شود ، روز قيامت در امان خواهد بود ؛ همچنان كه روايت شده ، هركس نماز شب زياد بخواند چهرهاش در روز نيكوترشود كه مراد روز قيامتاست . وگفتهاند
وَ مَنْ دَخَلَهُ
يعنى مورد قصاص واقع نمىشود كه اين مذهب ابوحنيفه است ، و براى بيرون شدن از صحنهء قيامت ، از آن بهره مىگيرد . معانى ديگر نيز براى آن گفتهاند .
*
جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ . . .
« 1 »
محبّ طبرى گويد : يعنى خداوند در امر دين و دنيا مايهء قوام و استوارىاش ساخته است و تا هر گاه كه به سوى كعبه آيند ( و حج كنند ) ، دين بر روى زمين ماندگار است و روزى و معاش ، از آن به دست مىآيد . و مىافزايد : مراد از « تحريم بيت » ساير حرم ( جز كعبه ) است .
از ضحّاك نقل شده كه گفت :
قِياماً لِلنَّاسِ
يعنى از قوام دين و از نشانههاى حج ايشان است . و از سُدىّ چنين مطلبى نقل مىكند و مىگويد : عكرمه گفت : ( مراد از )
قِياماً لِلنَّاسِ
قيام براى نظم و نظام ايشان است .
و همچنين ، از احاديثى كه در اين باره وارد شده ، روايتى است كه با سندِ گذشته ، از ازرقى نقل كرديمكه گفت : جدّم از زنجى ، از ابو زبير مكّى ، از جابربن عبداللَّه نقل كرده كه
هامش
( 1 ) - مائده : 97