بيست و سه ذرع و نيم ذرع و يك سوم ذرع است و فاصلهء ركن حجرالأسود تا ركن شامى - كه به آن ركن عراقى نيز مىگويند - از داخل كعبه هجده ذرع و يك سوم ذرع و دو قيراط است و يك هشتم است و از بيرون ، پنج ذرع و يك سوم ذرع است و عرض آن از داخل سه ذرع و يك چهارم و يك ذرع و از خارج سه ذرع و يك چهارم ذرع است و عرض پاشنهء در ، نيم ذرع و يك چهارم و ارتفاعِ در تا پايين شاذروان سه ذرع و يك سوم و يك هشتم ذرع است و از ركن شامى تا ركن غربى از داخل كعبه پانزده ذرع و دو قيراط و از خارج ، هجده ذرع و نيم ذرع و يك چهارم ذرع است و فاصله ركن غربى تا ركن يمانى از داخل ، هجده ذرع و دو سوم ذرع و يك هشتم ذرع و از خارج بيست و سه ذرع است و فاصلهء ميان ركن يمانى تا ركن حجرالأسود ، از داخل پانزده ذرع و يك سوم ذرع و از خارج نوزده ذرع و يك چهارم ذرع است .
ابنجماعه در نامگذارى ، ركن شامى را ركن عراقى نيز خوانده است و اين مخالف با مطلبى است كه ابنسراقه در مورد ركن عراقى آورده است و من چيزى ديدهام كه نظر ابنجماعه را تأييد مىكند كه در باب پانزدهم اين كتاب ، بدان خواهيم پرداخت .
ابنجبير در چند جا از سفرنامهاش ، در اين مورد مطلبى در تأييد نظر ابنجماعه دارد « 1 » و من آنچه را كه ازرقى و ابنجماعه در ابعاد كعبه آوردهاند ، همراه با مطالب ديگرى كه به آن مربوط مىشود ، يادداشت كردهامكه در برخى موارد ، بامطالب او مخالفت دارد .
آنچه را كه خود يادداشت كردهايم براى شناخت اختلاف نظرها ، آوردهايم و نكات ديگرى نيز آوردهايم كه نه ابنجماعه و نه ازرقى ، هيچ يك از آنان نياوردهاند .
اندازهگيرى ما ( در مورد ابعاد مختلف كعبه ) براساس ذرع آهنى است كه ابنجماعه نيز بر مبناى آن آورده است و از آن مىتوان به صحّت وسقمگفتههاى ازرقى پى برد ؛ زيرا يادداشتهاى ازرقى به ذرع دستى است و همانگونه كه در باب مربوط به حدود حرم
هامش
( 1 ) - رحلهء ابنجبير ، صص : 59 ، 61 ، 62 ، 63 ، 67 و . . . .