ام فروة ، فاطمه دختر حسين بن على بن حسين بن على بن ابى طالب ( ع ) است و امام موسى و محمد ديباج و اسحاق هر سه از يك مادرند كه نامش حميدهء بربرية است و ديگر پسرانش از مادران مختلفى هستند و بزرگترين فرزندش عبد اللّه است كه كنيهاش را از او گرفته است و هم اوست كه بنا به عيبى كه در پاى خود داشت به افطح معروف بود و آن دسته از ياران امام صادق نيز كه قائل به امامت او پس از پدر هستند به همين عنوان شناخته مىشوند .
آن حضرت پيش از وفات ، بنا بر تواتر روايات صحيح ، فرزندش موسى بن جعفر را به امامت منصوب كرد و يارانش را بدين امر فرا خواند ، وفات آن حضرت در شوال سال 148 يا در نيمهء رجب در سن شصت و هشت سالگى كه بيشتر هم گفته شده ، صورت گرفت .
در روايت كلينى به نقل از ابى ايوب جوزى آمده كه او گفته است : در نيمهء شب ابو جعفر منصور مرا فراخواند وقتى بر او وارد شدم بر يك صندلى نشسته بود و شمعى در اطراف او بود و نامهاى در دست داشت وقتى سلامش گفتم نامه را بسويم پراند و گريه كنان گفت : اين نامهء محمد بن سليمان كارگزار مدينه است كه طى آن به اطلاعم رسانده كه جعفر بن محمد وفات يافته است ، انا للّه و انا اليه راجعون و ديگر كجا مانند او يافت مىشود ؛ آنگاه گفت : بنويس ، پس از نوشتن صدر نامه به من گفت : بنويس كه چنانچه كسى را نزد من وصى خود قرار داده نزد من بياور تا گردنش را بزنم . پاسخ كارگزار مدينه اين بود كه ايشان پنج تن را وصى خود قرار دادهاند : ابو جعفر منصور ، محمد بن سليمان ، عبد اللّه و موسى دو فرزند امام و حميدة . منصور گفت : اينان را نمىتوانم بكشم .
و در مروج الذهب آمده كه آن حضرت به سال 148 ده سال گذشته از خلافت منصور ، وفات كردند و همراه پدر و جد و جدهء خود فاطمهء زهرا و عمويش امام حسن در بقيع به خاك سپرده شد و آنچنان كه مسعودى در مروج الذهب خود و ابن الجوزى در تذكرهاش نقل مىكند بر سنگ قبر آنها ، اين عبارت نوشته شده است :
بسم اللّه الرحمن الرحيم الحمد للّه مبيد الامم و محيى الرمم هذا قبر فاطمه بنت رسول اللّه ( ص ) سيدة نساء العالمين و قبر الحسن بن على و على بن الحسين بن على بن - ابى طالب و محمد بن على بن الحسين و جعفر بن محمد ( ص ) .
و ابو هريرة عجلى به هنگامى كه جنازهء آن حضرت بر دوش تشييع كنندگان بود گفته است :
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — صفحة 309
مساهمون: هاشم معروف الحسني
ص٣٠٩