امام زين العابدين ( ع ) ميان محدثين به « ابن الخيرتين » ( فرزند دو دودمان برگزيده ) معروف است چرا كه پدرش حسين بن على بن ابى طالب و مادرش يكى از دختران پادشاه ايران بود و در ربيع الابرار زمخشرى آمده است : در ميان بندگان خدا دو دودمان برگزيده هست كه برگزيدگانش از اعراب بنى هاشم و از غير عرب فارسها هستند و هم دربارهء اوست كه « ابو الاسود الدؤلى » مىگويد :
- زادهء كسرى و بنى هاشم ؛ از همهء آنها كه از هر نظر كاملند ، بزرگوارتر است .
روايات متفق القولند كه مادرش ، از جمله اشراف فارس بوده ولى در مورد تاريخ دستيابى مسلمانان بر او و ازدواجش با امام حسين و نيز نام او ، اختلاف نظر است ؛ در بحار الانوار به نقل از جعفر بن بابويه آمده كه نام وى شهربانو دختر يزدگرد فرزند شهريار است و در كامل ابن اثير نامش سلافه ، خولة و برة آمده است .
و در روايت كافى به نقل از امام محمد باقر ( ع ) آمده كه او فرموده است : وقتى دختر يزدگرد بر عمر بن الخطاب وارد شد روى خود را پوشاند و به زبان فارسى گفت :
هرمز ، سياه روز شد و روزگارش تباه گرديد و زمانه با او چپ افتاد چرا كه فرزندانش به اسارت مردى چون اين ، گرفتار آمدهاند و به عمر بن الخطاب اشاره كرد عمر گمان برد كه مشغول ناسزا گفتن و دشنام اوست كه امير المؤمنين منظور وى را برايش بازگفت .
و در روايت المفيد آمده كه عمر بن الخطاب مىخواست او را به فروش برساند امير المؤمنين به او گفت : دختران پادشاهان حتى اگر كافر هم باشند فروخته نمىشوند ولى تو به او پيشنهاد كن كه كسى را براى خود انتخاب كند و هر كس را انتخاب كرد
سيرة الأئمة الاثني عشر ( ع ) ( زندگانى دوازده امام ع ) ( فارسي ) — صفحة 121
مساهمون: هاشم معروف الحسني
ص١٢١