را آيه « صيف » ناميدند و چون آن حضرت در عرفه بود آيه
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ »
« 1 » ( امروز دين شما را كامل كردم ) نازل گشت بعد از آن ، رسول اكرم 81 روز زنده بود كه آيات ربا نازل شد و بدنبال آن آيه
« وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ »
فرود آمد و اين آخرين آيهاى است كه از آسمان نازل شد سپس آن حضرت 21 روز زنده بود و ابن جريح مىگويد : بعد از آن 9 شب زنده بود و سعيد بن جبير و مقاتل گفتهاند : هفت شب زنده بود و در روز دوشنبه 28 ربيع الاول ، اول طلوع آفتاب رحلت فرمود .
ولى اصحاب ما ( شيعه ) نقل كردهاند كه آن حضرت در روز 28 ماه صفر از دنيا رفت كه سنهء 11 هجرت و اولين سال پادشاهى اردشير از فرزندان انوشيروان بود .
تفسير :
پس از آنكه خداوند در آيات پيش حدود و احكامى را بيان كرد اكنون تمام مكلفين را مخاطب قرار داده ميفرمايد :
« وَ اتَّقُوا يَوْماً تُرْجَعُونَ فِيهِ إِلَى اللَّهِ »
بترسيد از روزى كه تمام شما بسوى خداوند بازگشت خواهيد كرد تا پاداش خود را بگيريد .
و بعضى گفتهاند : بترسيد از روزى كه بپادشاهى خدا كه اختيار دار نفع و ضرر شما است برگشت خواهيد كرد كه كسانى كه در دنيا ملك و اختيارى داشتهاند چيزى از قدرت آنها وجود ندارد و هر كجا در قرآن چنين جملهاى باشد معناى آن همين است زيرا خداوند از كسى غايب نميشود و احدى هم از علم و اختيار و پادشاهى او پنهان نيست چنان كه جاى ديگر ميفرمايد :
« وَ هُوَ مَعَكُمْ أَيْنَ ما كُنْتُمْ »
« 2 » ( شما هر جا باشيد خدا با شماست ) و ميفرمايد :
« ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ »
« 3 » ( هيچ سه نفر نيستند كه با هم درگوشى سخن گويند جز اينكه خدا چهارمين آنها است ) و براى كسى در آن روز امر و نهى نخواهد بود چنان كه مىفرمايد :
« لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ »
« 4 » ( در روز قيامت پادشاهى از كيست ؟ از خداى يكتاى قاهر . )
« ثُمَّ تُوَفَّى كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ »
در معناى اين جمله دو وجه گفته شده است :
هامش
( 1 ) - آيه 2 از سورهء مائده
( 2 ) - آيه 4 از سورهء حديد
( 3 ) - آيه 7 از سورهء مجادله
( 4 ) - آيه 16 از سورهء غافر .