بيان آيه 256
شرح لغات :
رشد - به معناى هدايت و راه صحيح در مقابل « غى » كه گمراهى و ضلالت است .
طاغوت - طغيانگرى يا طغيانگر و از « طغيان » گرفته شده است كه در مورد مفرد و جمع يكسان به كار ميرود و همين جهت را دليل مصدر بودن آن دانستهاند « 1 » . جمع طاغوت ، طواغيت ، طواغت و طواغ آمده است .
عروة - ريسمان از نظر ارتباط و بستگى كه بدان حاصل مىشود و « عرته الحمى » يعنى تب به آن عارض شد و اصل در اين كلمه همان « تعلق » است .
وثقى - مؤنث « اوثق » به معناى محكم .
انفصام - به معناى انقطاع و جدايى و بريدن .
شأن نزول :
ميگويند آيه درباره مردى از انصار نازل شد كه داراى غلامى سياه رنگ بنام
هامش
( 1 ) - كلمه « طاغوت » در قرآن كريم در هشت مورد آمده است كه در برخى موارد ، ضمير جمع به آن برگشته است مانند همين آيه يخرجونهم . . . و در بعضى موارد ضمير مؤنث كه ظاهر در جماعت است مانند آيه 19 از سوره زمر :الَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوها( كسانى كه دورى ميكنند از طاغوت كه پرستش كنند آن را ) و در بعضى ضمير مفرد برگشته مانند آيه 59 از سوره نساء« . . . يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ »( ميخواهند محاكمه به طاغوت برند در حالى كه فرمان يافته بودند كه بدان كافر شوند ) .
و گاهى ضمير « هؤلاء » به آن برگشته مانند اين آيه« . . . يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ يَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا »ايمان به بت و طاغوت آورده و ميگويند درباره كافران كه اينان از مؤمنين هدايت يافتهترند ، در هر موردى از قرآن كلمه طاغوت مناسب با معنايى است و مناسب با اين آيه : بتها ، دعوت كنندهگان به شرك يا شيطان مىباشد .
مترجم