تغيير پيدا مىكند ( نگاه كنيد به اتحاف فضلاء البشر تأليف احمد دمياطى ص 359 ) .
( 41 ) سورة البقره 282 ( و نگاه كنيد به الاتقان 1 / 79 ) و از اين باب است مفتوح خوانده شدن آخر كلمه « يضيق » در قول خداوند متعال و يضيق صدرى ( سورة الشعراء 13 ) كه باز به يعقوب منسوب است ( نگاه كنيد به اتحاف فضلاء البشر ص 331 ) .
( 42 ) در البرهان 1 / 222 آمده كه وقتى از امام مالك درباره « يعلمون و تعلمون » سئوال شد گفت « من معنى در اين اختلاف قرائت نمىبينم ، مردم داراى مصاحف بودند و اين اختلاف از آن مصاحف ناشى است » .
و از اين باب است اختلاف قرائت در قول خداوند متعال « و انظر الى العظام كيف ننشزها » ( سوره البقره 259 ) كه با « راء » و « زاء » هر دو قرائت شده است . ابن عامر ، عاصم ، حمزة ، كسائى و خلف با « راء » خواندهاند ( نگاه كنيد به اتحاف فضلاء البشر 162 ) .
( 43 ) سوره الطور 37 .
( 44 ) الاتقان 1 / 79 .
( 45 ) المؤمنون 8 .
( 46 ) البقره 70 - و تطبيق كنيد با المذكر و المؤنث مبرد 132 / 1 . و مراجعه كنيد به كتاب ما : « دراسات فى فقه اللغه » 87 .
( 47 ) سورهء القارعة 5 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 215 ) .
( 48 ) سورهء الواقعه 29 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 215 ) . امام مالك در آيهء 9 سورهء جمعه به جاى « فاسعوا الى ذكر اللّه » « فامصنوا الى ذكر اللّه » را جايز ميشمرده با اينكه اين قرائت به درجه تواتر نرسيده و تنها عمرو ابن عباس و ابن مسعود طبق آن خواندهاند . ديگران . همه « فاسعوا » قرائت كردهاند . البرهان 1 / 215 حاشيه 9 .
( 49 ) سورهء المائده 38 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 336 ) .
( 50 ) سورهء التوبه 111 ( و نگاه كنيد به الاتقان 1 / 80 ) .
( 51 ) سورهء ق 19 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 335 ) .
( 52 ) شبيه همين است در شذوذ : « اذا جاء فتح اللّه و النصر » به جاى اذا جاء نصر اللّه و الفتح » سورهء النصر آيهء 1 - كه اين مورد از احرف سبعه قرآن نيست .
( 53 ) سورة التوبه 100 ( و نگاه كنيد به البرهان 1 / 336 ) .
( 54 ) الاتقان 1 / 130 .
( 55 ) سورة البقره 116 ( و نگاه كنيد به الاتقان 1 / 130 ) .
( 56 ) سورهء الليل 3 ( و نگاه كنيد به احكام القرآن ابن عربى 2 / 309 ) .
( 57 ) سورهء الكهف 79 ( الاتقان 1 / 132 ) .
( 58 ) سورهء ص 23 .
( 59 ) سورهء الكهف 80 .
( 60 ) سورهء البقره 238 .
مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: صبحي الصالح
ص١٧٥