با توجه به اين موضوع ، چگونه وقف بر « كذلك » مىتواند وقف تام باشد در صورتى كه بين گذشته و بعد آن ارتباط محكم و استوار و وابستگى كاملى بين بعضى از آيات با بعضى ديگر وجود دارد .
و اما آيه صافات - مثال 6 - روا نيست گفته شود : وقف در « و بالليل » وقف تام مىباشد . زيرا مخاطبها در آيه مباركه
« وَ إِنَّكُمْ لَتَمُرُّونَ عَلَيْهِمْ مُصْبِحِينَ »
همان مخاطبهاى قول خداى تعالى
« أَ فَلا تَعْقِلُونَ »
هستند و آنان كفار مكه مىباشند و با توجه به اين كه مخاطبهاى صدر آيه و عجز « 15 » آن يكى باشد وقف در اثناى آنها نمىتواند وقف تام باشد .
و اما قول خداى تعالى در سوره زخرف مثال 7 - « و زخرفا » نمىتواند با وجود اسم اشاره در قول حق تعالى
« وَ إِنْ كُلُّ ذلِكَ لَمَّا مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا »
، وقف تام باشد زيرا اين اشاره به جملات گذشته برمىگردد ، كه در قول حضرت حق
« وَ لَوْ لا أَنْ يَكُونَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً . . . »
به آنها دلالت است و با اين بيان دقيق ، به وضوح ، بى هيچ اشكال و ايرادى آشكار مىشود كه اعتقاد به وقف تام ، در موارد ياد شده بالا ، اعتقادى دور از حقيقت و صواب مىباشد .
و مثال صحيح براى وقف تام كه در اثناى آيات موجود است .
هامش
( 15 ) - اول و آخر آيه را به ترتيب « صدر و عجز » مىگويند و گاه از عجز به ذيل هم تعبير مىكنند .