سلاطين بزرك مغولى كه در هندوستان سلطنت داشتند داراى ذوق و سليقه مخصوصى بودند و هنرمندان و صنعتگران كشورهاى مختلف را در دربار خود ميپذيرفتند و ما ميدانيم كه تمام سبكهاى مكاتب مختلف ايرانى در هندوستان رونق و رواج داشته است ، مخصوصا پارهاى از نقاشيهائى كه در دهلى كشيده شدهاند كاملا داراى سبك ايرانى هستند يعنى تمام سرلوحهها و سرفصلها به همان ترتيب كتب خطى ايرانى تزيين يافتهاند .
در اواخر قرن شانزدهم مكتب هند و مسلمان ترقى فوقالعادهاى كرد و تزييناتى كه در زمان اكبر شاه بزرك ( 1556 - 1605 ) صورت گرفته است بهترين گواه اين ترقى است .
در آنزمان عدهء زيادى از استادان و هنرمندان كشورهاى مختلف در دربار اكبر شاه جمع شدند و از اين اجتماع مكتب مخصوصى ايجاد گرديد كه آثار هنر اروپائى نيز در آن ديده مىشود .
مينياتورهاى اين مكتب داراى ظرافت و لطافت خاصى هستند و ميتوان گفت بعضى از آنها از حيث رنكآميزى بر مينياتورهاى ايرانى تا اندازهاى برترى دارند و بيشتر شبيه به كارهاى نقاشان اروپائى هستند . قيافهها و وضع البسه و ضمائم آنها و تزييناتى كه با شاخ و برك و گل انجام يافتهاند همه در حد خود ممتاز هستند . دورنماها تمام از روى اصول علمى و روحدار ترسيم شدهاند بطوريكه در هيچيك از نقاشيهاى ممالك همجوار نظير آنها ديده نميشود . معهذا اين مناظر زيبا هم مانند كارهاى ايرانيان ولى به نسبت كمتر فداى موضوع شدهاند يعنى هنرمند در نمايش تصوير اشخاص اصلى بيشتر دقت كرده است و معلوم است كه در هندوستان هم مانند ساير كشورها چاپلوسى و تملق رواج داشته است .
مجموعه گرانبهائى از مينياتورهاى هند و مسلمان كه از وطن خود مهاجرت نموده و بكتابخانهء يكى از بزرگان ايرانى وارد شده بود سال گذشته راه پاريس را در پيش گرفت و بمحض ورود اوراق آن در ميان طالبان صنايع قديم پراكنده گرديد . اين مجموعهء نفيس مركب از شمايل اشخاص بزرك و معروف و تزيينات بىنظيرى است كه در اواخر قرن
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 501
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٥٠١