بعضى از آنها از شاهكارهاى ممتاز محسوب ميشوند اما تقريبا تمام آنها يكنواخت و شبيه بهم هستند و در همه همان مزارع و صحنههاى جنك و شكار و بازى و بساط جشن و سرور و مناظر حرمسرا تكرار مىشود و علت آن هم اين بوده كه هنرمندان ، كتب ادبى زيادى كه موضوع آنها مختلف باشد در زيردست نداشتهاند . بعلاوه كتب مصورى هم در پيش چشم داشته و در كارهاى خود از آنها تقليد كردهاند . در اواخر قرن پانزدهم و اوايل قرن شانزدهم اين سبك يكنواخت تغيير كرده و صفحات مينياتور بسيار ممتاز و قابل تمجيدى بوجود آمده است . در بعضى از اين مينياتورها تصوير شخصى در وسط صفحه ديده مىشود كه اطراف آن باسلوب عربى با شاخ و برك و گل نقاشى شده است و در حواشى مناظر زيبائى از مزارع و صحنههاى جنك ديده مىشود .
ما از اين نوع مينياتور چند نمونه را در زير شرح ميدهيم :
1 - مينياتورى كه در اوايل سلطنت تيموريان در قرن چهاردهم در بخارا يا سمرقند ساخته شده و نفوذ سبك چين و مغولى در آن ديده مىشود ( كلكسيون وينيه ) .
2 - مينياتورى كه مجلس جشن و سرورى را نمايش ميدهد و فرشتهء زيبائى با بالهاى گشوده در مقابل سلطانى ميرقصد . در طرف راست زنان رامشگر بنواختن چنك و دايره مشغول هستند و عدهء ديگرى از زنان هم نشستهاند و در عقب آنها هم فرشتگان ايستادهاند و در پشت پاره كوهى هم جنهاى موذى و شياطين بتماشاى اين صحنه پرداختهاند . دو فرشته هم از آسمان نزول مينمايند تا اشخاص صحنه را از شر اجنه و شياطين محافظت نمايند . اين صفحه مينياتور قشنك متعلق است به آخر قرن پانزدهم و اوايل قرن شانزدهم ( كلكسيون وور ) .
3 - مينياتور زمينه طلائى كه داراى دو حاشيه مىباشد و در مركز آن شخص جوانى نشسته كه صراحى در دست چپ گرفته و با دست راست جام شرابى بزن ايستادهاى تقديم مىكند . در حاشيه هم منظرهء مزارع و باغهائى ديده مىشود كه سلطانى در ميان درختان و گلها سرگرم عيشونوش است و در پائين صفحه هم جنگجويان با هم مبارزه ميكنند . اين صفحه متعلق است باوايل قرن شانزدهم ( كلكسيون وور ) .
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 492
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٤٩٢