اين كشور فراوان است ، صنعتگران انواع چرخها و دوكها براى باز كردن ابريشم از پيله و كلاف كردن آن اختراع نمودهاند . . .
نساجان ابريشم را با سيم و زر مخلوط كرده منسوجات نفيسى ميبافند كه آنها را زرى مينامند . اين پارچهها را با نقشههاى گوناگون ميبافند بطوريكه ميتوان از آنها صد قسم مختلف بدست آورد . پارهاى از آنها يكرو و پارهاى دورو دارند يعنى پشت و روى آنها يكسان است . يكنوع پارچهء نفيس و خوشنمائى هم ميبافند كه در نوع خود منحصربفرد است و آن را مخمل زربفت مينامند .
پارچههائى كه در تزيين آنها طلا به كار رفته بسيار گرانبها هستند و اكنون يك گز آنها به مبلغ 50 تومان به فروش ميرسد ، خلاصه آنكه در تمام دنيا پارچهاى نفيستر و گرانبهاتر از اين پارچههاى زربفت ايرانى پيدا نميشود .
در يكدستگاه نساجى پنج يا شش نفر كارگر مشغول كار هستند و بعوض دو ماكو 24 تا 30 ماكوى مختلف به كار ميافتد . كارگرانى كه اين نوع پارچههاى ممتاز را ميبافند هريك روزانه 15 تا 16 شاهى اجرت ميگيرند و مقدار بسيار كمى ميبافند .
اين پارچههاى گرانبها را ثروتمندان براى پردهء درها به كار مىبرند . مخمل زربفت از تمام اقسام پارچههاى زرى قشنگتر و خوشنماتر است بخصوص مخملهائى كه كركهاى برجسته و مجعد دارند بسيار زيبا هستند . چيزى كه در اين پارچهها قابلملاحظه است اينست كه اگر پارچه بواسطهء كثرت استعمال و مرور زمان به كلى كهنه و فرسوده شود باز هم طلا يا نقره همان درخشندگى و جلوهء اوليهء خود را دارد .
بيشتر اين پارچههاى زرى نفيس و خوشنما در شهرهاى يزد و اصفهان و كاشان بافته ميشوند » .
متأسفانه بسيارى از اين پارچههاى زرى كه تا امروز هم درخشندگى و جلوهء خود را حفظ كردهاند در محل تاشدن تركيدهاند و علت آن هم اينست كه غالبا اين پارچهها مدت چندين سال تاشده در صندوقها ميمانند و در جاهائى كه تاشدهاند ميتركند .
زنان بزرگزادهء ايرانى در موقع ازدواج مالك مقدارى از اين پارچهها ميشوند
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 442
مساهمون: هانرى رونه دالمانى
ص٤٤٢