تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 391

مساهمون:

ص٣٩١
براى اين زينت‌ها اعتبارى قائل شوند زيرا كه اكنون صنعتگران اسلحهء سادهء قديمى را بدست آورده آنها را با نقش‌هاى خوش‌نما و مطلوبى حكاكى و آرايش ميكنند .

انواع تفنگها

در زمانهاى پيشين اسلحهء دفاعى ايرانيان منحصر بود بكمان و شمشيرهاى منحنى و كارد و خنجر ولى بعدها در زمانيكه چندان دور نيست تفنگ هم در ايران معمول گرديد . قديم‌ترين تفنگى كه ما توانستيم در ايران بدست آوريم يك تفنگ فتيله‌ايست كه در آخر قرن هفدهم و آغاز قرن هجدهم بدست صنعتگران ايرانى ساخته شده است و ما در اينجا بشرح آن ميپردازيم : طول اين تفنگ يك متر و هشتاد سانتيمتر است . قنداق آن طويل و مستقيم و داراى كنده‌كاريهائى است كه از قطعات عاج پر شده‌اند و ورقهء مس مشبكى هم در روى آن ديده مىشود . در زير ورقهء مسين تكه‌هاى پارچهء ابريشمى ديده مىشود كه شايد محتوى طلسمى بوده‌اند . فتيله‌اى كه براى آتش زدن باروت به كار ميرفته در يك قسم لگن كوچك منقوشى قرار دارد و داراى سرپوش كوچكى است كه در روى محورى قرار گرفته است تا باروت را از فاسد شدن در هوا محفوظ نگاهدارد . در طول لوله يك قطعه استخوان ماهى قرار دارد . قنداق هم بوسيلهء بندهاى فلزى بلوله متصل شده است . براى نشانه گرفتن هم سوراخى در عقب لوله و تكمه‌اى در سر تفنگ قرار داده‌اند . در روى لوله نيز نقوشى حكاكى شده كه جنك حيوانات سبع يا افتادن غزالى را در چنگال ببر بيرحمى نشان ميدهند و سه تصوير كوچك مختلف هم از شكار باقوش كه هميشه در ايران معمول بوده است در روى لوله ديده مىشود . انتهاى لوله به شكل سر بزكوهى است كه دو شاخ بلند و گوشهاى درازى دارد و رويهمرفته عارى از ظرافت و قشنگى نيست . سنبهء اين تفنگ هم مانند ساير تفنگها در زير لوله قرار گرفته است . اين تفنگ بادقت و مهارت خاصى ساخته شده و با نقوش خوش‌نمائى زينت يافته است و از هنرمندى زيادى كه در آن به كار رفته ميتوان فرض كرد كه بشاهنشاه ايران تعلق داشته است .