تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 334

مساهمون:

ص٣٣٤
توانسته‌اند از روى بعضى گلها قواعد رياضى را كه در عالم خلقت سارى و جارى هستند كشف نمايند و شكل نباتات را براى تزيين كاشيها و فرشها و پارچه‌ها و حتى روى اسلحه به كار برند .

تزيين عمارات

مصالح ساختمانى مانع بوده‌اند كه معماران صور تزيينى را مطابق سليقه و دلخواه خود تغيير دهند . اين مصالح هميشه به همان شكل سادهء خود باقى مانده‌اند زيرا كه اگر شكل آنها تغيير نمايد تناسب و مخصوصا استحكام ابنيه به طرز شايسته صورت نميگيرد . فكر معماران پيوسته به اين نكتهء مهم متوجه بوده است ولى در فروعات و تركيب رنگها و ضمائم تزيينى ، هراستادى سليقه و ميل مخصوص خود را به كار برده است . حجارى ايران نيز از ساير حجاريها امتياز دارد . اشكال افسانه‌اى در صنعت حجارى داخل شده و در سر ستون‌هاى سنگى و هزاره‌ها و حواشى درها براى زينت به كار رفته‌اند ، هنرمندان در كتيبه‌ها مهارت خاصى بروز داده‌اند و اقسام خطوط را گاهى بسبك عربى آميخته با شاخ و برك و گل و گاهى به شكل مستطيل با تركيبات خوشنماى هندسى تحرير نموده‌اند . در اين كتيبه‌ها شكل گلها و حيوانات نيز ديده مىشود . كتيبه‌هاى اسلامى بيشتر با خط تعليق تحرير شده‌اند . عباراتى كه در اين كتيبه‌ها نوشته شده مورد احترام عمومى هستند و خواندن آنها دشوار است ولى همانطور كه ملائى بما ميگفت خوانانبودن آن‌ها اهميتى ندارد ، يكنفر مسلمان واقعى فقط بايد صادق و امين باشد و در اداى نماز كوتاهى نكند و خدا هم در روز قيامت از او بيش از اين چيزى نميخواهد . اين كتيبه‌ها كه در روى كاشى ترسيم شده‌اند با گلها و شاخ و برك نباتات مخلوط هستند ولى در بعضى جاها شكل ساده‌اى دارند يعنى با آجرهاى برجسته در بدنهء ساختمان ساخته شده‌اند و نمونهء آنها را ميتوان در گنبد مسجد معروف سمرقند كه مقبرهء تيمور هم در جنب آن واقع است مشاهده نمود .
سفرنامه از خراسان تا بختيارى ( فارسى ) — صفحة 334 | هانرى رونه دالمانى / محمد على فره وشى