مثلا عدد « 9 » را در « 3 » ضرب كرديم « 27 » شد بعد « 9 » را به « 3 » تقسيم كرديم « 3 » شد بعد « 27 » را در « 3 » ضرب نموديم حاصل كه « 81 » باشد با مجذور « 9 » مساويست .
تذكّر : عجب است از مرحوم فاضل جواد رضوان اللّه عليه كه در شرح عبارت متن را ابتداء چنين تفسير مىكند :
هر عدديكه در عدد ديگر ضرب شود پس از آن حاصل ضرب را بر مضروب تقسيم كنيم الخ .
بعد در مقام اشكال مىفرمايد :
اينقاعده عام نيست زيرا در ضرب « 4 و 3 » و نيز « 5 و 4 » تخلّف دارد بعد مىفرمايد در كتب حساب بجاى عبارت ماتن چنين است :
كلّ عدد ضرب في عدد آخر تارة و حصل حاصل و قسّم عليه اخرى و خرج خارج الخ .
تمام شد عبارت مرحوم فاضل در شرح و به نظر مىآيد كه عبارت ماتن هم ظهور ابتدائى در همين معنى داشته باشد و اشكال بايشان متوجّه نباشد و اللّه اعلم بالصّواب .
متن : الحادية عشر :
التّفاضل بين كلّ مربّعين يساوي مضروب جذريهما في تفاضل الجذرين .
مثالها : التّفاضل بين ستّة عشر و ستّة و ثلاثين عشرون و جذراهما عشرة و تفاضلهما إثنان .
ترجمه و شرح : قاعده يازدهم
مقدار تفاوت بين مربّع دو عدد مساويست با حاصل ضرب جذرين در مقدار تفاوت بين آن دو جذر .
مثلا تفاوت بين « 16 » كه مربّع « 4 » است و « 36 » كه مربّع « 6 » مىباشد « 20 » است كه اگر تفاوت بين دو جذر را كه عدد « 2 » است در هركدام از جذرين ضرب نمائيم و حاصل ضربها را باهم جمع كنيم با اين مقدار مساويست زيرا
اللباب شرح فارسى بر خلاصه الحساب ( فارسى ) — صفحة 243
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٢٤٣