احاديث صحيح را در بر مىگيرد . « 1 »
ابن قيم جوزى درباره احمد بن حنبل مىگويد :
كار وى در انتخاب فتاوى صحابه همچون كار ياران وى در گزينش فتاوى و نصوص خود وى و بلكه بالاتر است . او فتواى صحابه را بر حديث مرسل كه رجال عادل روايت كرده باشند ، مقدم مىداشت . « 2 »
تهانوى نيز حنفيه را به واسطه عمل به فتواى ابن مسعود و ترك حديث مرفوع ، سزاوار ملامت ندانسته است . زيرا
خود اعتراف داريد كه فتواى صحابه ، حكم و حجّت است و هرگاه دو حديث با هم تعارض داشته باشند ، به ترجيح عمل مىشود . پس اگر قياس يا هر مرجّح ديگرى قول صحابى را بر حديث مرفوع ترجيح دهد ، بايد مطابق نظر شما عمل به اين گفته صحابى جايز باشد . « 3 »
هم او مىگويد :
غالب اقوال و فتاوى صحابه بر سبيل تبليغ قول ، فعل و امر پيامبر ( ص ) است . پس هرگاه چنين باشد ، جايز است كه مجتهد ، احيانا فتواى صحابى را بر حديث مرفوع صريح ، مقدّم بدارد . البته اين در صورتى است كه از نظر وى ، فتواى صحابى بر سبيل تبليغ باشد نه رأى . « 4 »
19 . عمل صحابى ، ضعف حديث :
تهانوى مىگويد :
عمل صحابه يا صحابى بر خلاف حديث ، موجب خدشه در حديث است .
البته اين در صورتى است كه حديث براى صحابه يا صحابى ظاهر بوده باشد . « 5 »
سرخسى نيز گفته است :
هامش
( 1 ) . ابن حنبل ، 251 ؛ مالك ، 290 .
( 2 ) . اعلام الموقعين ، 1 / 29 .
( 3 ) . قواعد فى علوم الحديث ، 46 - 461 .
( 4 ) . قواعد فى علوم الحديث ، 460 - 461 .
( 5 ) . همان ، 202 .