همو : نخستين كسى كه به « نظامالملك » ملقّب شد حسن بن محمد دهستانى وزير سلطان طغرلبيك بود كه چهار وزير داشت : ابوالقاسم على بن عبدالله جوينى ، حسين بن على بن ميكائيل ، نظام ، عميدالملك كندرى . « 1 »
همو : به سال 449 هجرى ، فرستادهى تكين پسرعموى سلطان طغرلبيك سلجوقى كه با او سر ناسازگارى داشت ، به دارالخلافه رفت تا در نزد شاه ميانجيگرى كند . شاه گفت : او نيكى مرا با سركشى پاسخ داده است ، پس بايد به دربار تسليم شود تا جايگاه من براى مردم روشن گردد و شوكت من در نزد ايشان فزونى يابد . در پى بازگشت فرستاده ، تصميم بر آن شد كه او را به زنجير كشند . پس از آن ، بيانيهى خليفه بدين مضمون صادر شد : « جايگاه ركنالدوله ( يعنى سلطان طغرلبيك ) اقتضا مىكند كه ما چنين كارى را با ديگرى نكنيم ؛ زيرا در اين سراى گرامى رايج نيست كه كسى را به زنجير كشند . » گويد : دارالخلافه در روزگار آلبويه پناهگاه بيمناكان بود ، ولى در عصر سلجوقى زمانه دگرگون شد ، و اولين چيزى كه رخ داد همين بود . « 2 »
نيز گويد : اولين كس از مصريان كه به عنوان « ملك » خوانده شد ، رضوان وزير حافظ علوى بود . « 3 »
همو : اولين وزير موحّدان ابوجعفر اندلسى بود كه در سرزمين مغرب نزد فرمانده ايشان عبدالمؤمن اسير بود ، و چون انديشه و نگارش نيكوى وى را ستودند ، او را رها كرد و به وزارت نشاند . « 4 »
طبرى در رخدادهاى سال 233 ق . گويد : متوكل بر محمد بن عبدالملك زيات وزير الواثق بالله خشم گرفت و او را به بند افكند و فرمود تا تنورى چوبين با ميخهايى آهنين فراهم كنند و او را در آن نهند . ابن ابىداوود و پدر وزير گويند : او ، يعنى محمد بن
هامش
( 1 ) . همان 9 / 526
( 2 ) . همان 635
( 3 ) . همان 11 / 48
( 4 ) . همان 152 .