كربنا فرزند كوثا بود نسبت يافته است . اين اولين آبراهه در عراق بود كه از فرات سرچشمه مىگرفت ، پس از وى سليمان نهر « اكرف » را كشيد و از آن پس ، شمار رودها فزونى يافت . « 1 »
سيوطى : در سال 583 ق . چنين رخ داد كه اولين روز سال قمرى ، اولين روز هفته و سرآغاز سال شمسى و اولين روز سال پارسيان بود و خورشيد و ماه در اولين برج بودند . اين از پديدههاى شگفتانگيز بود . « 2 »
حمزه اصفهانى : منجّمان بر اين پندارند كه از نخستين روز گردش سيارات در رأس برج حمَل تا روزى كه متوكل از سامرا به سوى دمشق بيرون شد تا آنجا را پايتخت خود كند ، يعنى اولين روز محرم سال 244 هجرى ، چهار ميليون و سيصد و بيست هزار سال شمسى سپرى شده است . « 3 »
ابندريد : « فَخت » اولين پرتو ماه است . اشتقاق نام فاخته نيز از همين واژه است كه به دليل رنگآميزىاش آن را چنين ناميدهاند . « 4 »
هامش
( 1 ) . معجم البلدان 4 / 487
( 2 ) . تاريخ الخلفاء 1 / 321
( 3 ) . تاريخ سنى ملوك الارض و الانبياء 11 ؛ با اين توضيح كه در نسخهى موجود از كتاب يادشده ، شمار سالهاى ميان آن دو رخداد ، يعنى آغاز گردش سيارات تا بيرون شدن متوكل ، چنين آمده است : چهار هزار هزار هزار ، سه بار ، و سيصد هزار هزار و بيست هزار هزار از سالهاى خورشيدى ، ( به نظر مترجم اين يعنى چهار ميليارد و سيصد و بيست ميليون سال ) و اين با آنچه در متن آمده بسيار متفاوت است ، شايد نسخهى كتاب مزبور در نزد نويسندهى الاوائل چنين بوده است .
دكتر جعفر شعار مترجم فارسى كتاب يادشده نيز در تاريخ پيامبران و شاهان ، شمار سالهاى مزبور را در متن كتب ( 4 ميليون سال سه بار ، و سيصد هزار و بيست هزار سال ) ترجمه كرده و در پاورقى پس از نقل متن عربى ، چنين افزوده است : « در مجمل التواريخ ( ص 11 ) به نقل از همين كتاب چنين آمده : . . . چهار هزار هزار و سه بار و سيصد هزار و بيست هزار سال . ترجمه متن حاضر با توجه به نقل مجمل التواريخ است و قطعيت ندارد » . ر . ك : تاريخ پيامبران و شاهان 9 .
( 4 ) . جمهرة اللغة ( فخت ) 1 / 389 .