طبرى ، از ابناسحاق : اولين پديدهاى كه خدا بيافريد نور و ظلمت بود ، سپس ميان آن دو جدايى انداخت و ظلمت را شبى تاريك و ظلمانى قرار داد و نور را درخشنده و روشنىبخش . « 1 »
همو ، از عبيد بن عمير : نخستين روزى كه خورشيد در آن تابيد روز جمعه بود كه بهترين روزها است . « 2 »
در روايتى از ابن ابىعمير است كه گفت : من كه نجوم مىدانستم و طالع را مىشناختم ، به ستارگان مىنگريستم كه چيزى به ذهنم رسيد ، چون ماجرا را به موسى بن جعفر ( ع ) گفتم ، فرمود : اگر بيمى به دلت راه يافت ، به اولين بينوايى كه رسيدى ، صدقه بده و بگذر ؛ تا خداوند آن را از تو دور كند . « 3 »
از امام صادق ( ع ) نقل است كه فرمود : خداوند عزوجل نور را در روز جمعه ، اولين روز ماه رمضان بيافريد و ظلمت را در روز چهارشنبه كه عاشورا بود ، و براى هر يك از آن دو روش و آيينى نهاد . « 4 »
ابندريد : اولين پرتو خورشيد را « قِرن » گويند . « 5 »
صولى : استهلال به معنى صدا و فرياد است ؛ از همين باب است وقتى گويند : « استهلال الصبى » يعنى ناله و گريهى نوزاد . هنگامى كه عربها در آغاز هر ماه ، به ويژه در موسم حج به آسمان مىنگريستند و ماه را مىديدند ، تكبير مىگفتند و از فرا رسيدن
هامش
( 1 ) . تاريخ الامم و الملوك 1 / 34
( 2 ) . همان 115
( 3 ) . من لا يحضره الفقيه 2 / 369
( 4 ) . مصباح المتهجد 782
( 5 ) . جمهرة اللغة 2 / 793 .