است : من نخستين كسى هستم كه باور دارم تو ديده نمىشوى . « 1 »
مسعودى : اولين آيههاى قرآن كه بر حضرت ( ص ) نازل شد ، آيههاى
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ( 1 ) خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ ( 2 ) اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ ( 3 ) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ ( 4 ) عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ ( 5 )
بود .
چندى بعد ، آيات پايانى سوره وحى شد . « 2 »
همو گويد : حراء اولين جايى بود كه در آن اولين سورهى قرآن بر پيامبر ( ص ) نازل شد . « 3 »
نيز گويد : امية بن ابىصلت اولين كسى است كه نوشت : « باسمك اللهم » تا اين كه خداوند آيين اسلام را آورد و اسلام نوشتن :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 ) *
را مقرر كرد . « 4 »
صولى : منظور از زبان عربى كه در روايت محمد بن على بن حسين بن على ( صلوات الله و سلامه عليه ) آمده كه اسماعيل ( ع ) نخستين سخنگوى آن بوده ، آن زبان فصيح و شيوايى است كه قرآن بدان نازل شده است . « 5 »
از عثمان نقل است كه گفت : بين دو سورهى انفال و برائت ،
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 ) *
نوشته نشده است ، هر چند انفال از اولين و برائت از آخرين سورههايى است كه در مدينه نزول يافته است ، ولى با يكديگر شباهت دارند و داستان هر دو همانند است . پيامبر ( ص ) گاه آياتى را مىخواند و مىفرمود : جاى اين آيه اينجا است ، آن را در اين سوره و در پى فلان آيه قرار دهيد .
شيعه روايت كند : اولين چيزى كه از قرآن نازل شد
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ( 1 )
بود ، و
هامش
( 1 ) . مجمع البيان 4 / 732
( 2 ) . مروج الذهب 2 / 276
( 3 ) . همانجا
( 4 ) . همان 1 / 87
( 5 ) . ادب الكتّاب 31 .