توبه او توكل نمىكنى ؟ ! و هر چه در قرآن راجع به توحيد سخن گفته شده است ، هشدارى است بر قطع توجّه از توكّل و اعتماد به غير خدا .
پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : اگر شما چنان كه شايد ، بر خدا توكل كنيد ، هر آينه خداوند روزى شما را خواهد داد ، همان طورى كه روزى يك پرنده را مىدهد ، كه صبح گرسنه است اما شب كه مىشود كاملا سير است ( 8 ) . و نيز فرموده است : هر كه تنها به خدا توكّل كند ، خداوند هزينه زندگى و روزى او را از جايى كه او انتظار نداشته كفايت مىكند ، و هر كه تنها اميدش به دنيا باشد ، خداوند او را به دنيا واگذارد ( 9 ) ! و آن گرامى فرموده است : هر كس دوست دارد كه بىنيازترين مردم باشد ، بايد بدان چه نزد خداست بيش از آنچه در دست خود اوست مطمئن باشد ( 10 ) .
از پيامبر ( ص ) نقل كردهاند وقتى كه كار بر خانوادهاش سخت مىشد ، مىفرمود : برخيزيد نماز بخوانيد ، و مىفرمود : پروردگارم مرا چنين دستور داده و فرموده است : « كسانت را به نماز امر كن و بر آن استوار باش ، از تو روزى نمىخواهيم ، ما تو را روزى مىدهيم و سرانجام نيك از آن پرهيزگاران است ( 11 ) . » آوردهاند وقتى كه ابراهيم ( ع ) را از منجنيق به ميان آتش انداختند ، جبرئيل گفت : آيا نيازى دارى ؟ فرمود : امّا به تو ، خير . خداوند به وعدهء خود :
« خدا مرا بس است و او نيكو وكيلى است » وفا كرد . موقعى حضرت ابراهيم اين را گفت كه او را به آتش انداختند ، آنگاه خداوند اين آيه را نازل كرد : « و ابراهيم كه به طور كامل وظيفه خود را انجام داد ( 12 ) » .
خداوند به داود وحى كرد : هيچ بندهاى نيست كه تنها به من - نه به بندگانم - اعتماد و توكّل كند ، و آسمانها و زمين با او ناسازگارى كنند ، بلكه راه نجاتى و روزنهء اميدى برايش پيدا مىشود . يكى از دانايان مىگويد : هر كه به خدا اعتماد ورزد ، قوت خود را يافته است .
و يكى از علما مىگويد : مقدار تضمينشدهء از روزيت تو را از وظيفه
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 410
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٤١٠