نيست جز براى كسى كه در برابر خدا متواضع باشد ، و ايمنى نيست مگر براى كسى كه از خداى بزرگ بترسد ، و سودى نيست مگر براى كسى كه خود را از خداوند بزرگ خريدارى كرده باشد .
مردى از قريش نزد سلمان فارسى - خدايش از او خوشنود باشد - مباحات كرد ، حضرت سلمان فرمود : امّا من از نطفهاى گنديده به دنيا آمده و به يك مردار گنديده هم تبديل مىشوم ، از آنجا به ميزان سنجش اعمال برده مىشوم ، اگر اعمالم سنگين بود كه من بزرگوارم و اگر سبك بود ، من آدم پستى هستم .
پيامبر ( ص ) فرمود : هر كه در دلش ذرّهاى از خودخواهى باشد وارد بهشت نمىشود ( 14 ) و خودخواهى مانعى در برابر بهشت است ، زيرا خودخواهى ميان آن شخص و ميان اخلاق همهء مؤمنان فاصله شده است و اخلاق مؤمنان همان درهاى بهشتند ، خودخواهى و خود بزرگ بينى تمام آن درها را مىبندد ، زيرا وى نمىتواند براى مؤمنان بپسندد ، آنچه را كه براى خود دوست مىدارد . و در جايى كه مقدارى از عزّت وجود دارد ، و نمىتواند متواضع باشد در صورتى كه تواضع در رأس اخلاق مؤمنان است و در آن عزّت است . و نمىتواند كينهتوزى را ترك كند كه در آن عزّت است ، و نمىتواند به راستگويى ادامه دهد ، در حالى كه راستى مايهء عزّت است ، و نمىتواند حسد را ترك گويد ، و حال آن كه در آن عزّت است ، و نمىتواند غضب را ترك كند كه ترك غضب و خشم باعث عزّت است ، و قادر بر فرو خوردن خشم نيست در حالى كه باعث عزّت است ، و نمىتواند خوش برخورد باشد ، در صورتى كه آن باعث عزّت است ، و نمىتواند نصيحت ديگران را قبول كند و حال آن كه در آن عزّت است و از سرزنش و غيبت مردم نمىتواند خوددارى كند در صورتى كه ترك اينها باعث عزّت است ، سخن را به درازا كشيدن خوب نيست ، خلاصه هيچ خلق نكوهيدهاى نيست ، جز اينكه صاحب عزّت و كبر ، محتاج بدانهاست تا عزّت خود را حفظ كند ! و هيچ خوى پسنديدهاى نيست مگر اينكه او - از ترس اينكه مبادا عزّت خود را از دست بدهد - توانايى آن را ندارد ، و
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 377
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٣٧٧