آورد ، و به زشتى حالت خشم در وجود خود انديشه كند و شباهت شخص خشمناك به سگ درندهاى كه در حال حمله است ، و از آن طرف شباهت يك حكيم راهنما را كه خشم را به يك سو نهاده است ، به انبياء ، علما و حكما ، در نظر گيرد و بعد خود را مخيّر كند شباهت خود را به سگها ، درندگان و مردمان پست بپذيرد ، و يا آن كه خود را نظير پيامبران و دانشمندان در راه و روش خود ببيند ، حتما مايل خواهد بود ، - در صورتى كه داراى مختصر عقلى باشد - به اين خوبان اقتدا كند . و در بارهء انگيزهاى كه باعث شده تا او به قصد انتقام باشد ، و خشم خود را فرو نخورد ، بينديشد و ناگزير انگيزهء آن چيزى نظير اين حرف شيطان است كه مىگويد ، اين روش تو را ناتوان و ناچيز و ذليل و خوار مىسازد ، و در انظار مردم كوچك مىشوى ! بايد با خود بگويد : عجب از تو اى نفس از احتمال حاضر رنج مىبرى ، امّا از خوارى روز قيامت بيمناك نيستى ، آنگاه كه طرف دست تو را بگيرد ، و از تو انتقام بكشد ، تو امروز مىترسى كه در انظار مردم كوچك شوى ، امّا نمىترسى از اين كه در نزد خدا ، فرشتگان و انبياء خوار شوى ، و هر گاه خشم را فرو مىخورد به خاطر خدا فرو خورد ، كه اين خود باعث عظمت او در پيشگاه خدا شود ، او را به مردم چه كار ! ذلّت روز قيامت بدتر است از ذلّت در برابر آن كه مىخواهد از او انتقام بگيرد ، آيا دوست ندارد كه در روز قيامت - وقتى كه منادى ندا دهد هر كه مزدى در نزد خدا دارد بپاخيزد - او نيز بپاخيزد ، و به پا نمىخيزد ، جز آن كه داراى گذشت بوده است . اين سلسله مطالب و نظاير اينها از معارف ايمان را بايد از دل بگذراند ، و هر گاه خشم شما را فرا گرفت بايد بگوييد :
« اعوذ باللَّه من الشيطان الرجيم » يعنى از دست شيطان مردود از رحمت خدا به خدا پناه مىبرم . چون خشم از جنود شيطان است .
فرمود : هر گاه كسى كه از شما خشمگين شد ، در همان حال ، با آب وضو بگيرد ، چون خشم از آتش است ! و در روايت ديگرى آمده است : خشم از شيطان است ، و شيطان از آتش ،
مجموعه ورام ( آداب و اخلاق در اسلام ) ( فارسى ) — صفحة 240
مساهمون: ورام بن أبي فراس المالكي الاشتري
ص٢٤٠