اسماعيل مىگويد : منسوب شده است و نمىگويد : چه كسى نسبت داده است . « 1 »
دقت و تأمل در معناى روايت
معلوم نيست كه چه كسى آنان را به قرار دادن دست راست بر چپ فرمان داده است ؛ چنان كه راوى اين حديث ( ابو حازم ) نيز يقين ندارد كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمان داده باشد و به اين خاطر است كه مىگويد :
نمىدانم ، مگر اين كه پيامبر صلى الله عليه و آله به آن فرمان داده باشد .
پس اين روايت مرسل است و دلالت آن نه تنها واضح نيست كه مبهم نيز هست ؛ چنان كه از بيان عينى و شوكانى و ساير شارحان اين حديث نيز فهميده مىشود .
الف ) عينى مىگويد :
كلمهء « يُنمى » در اين حديث با ضمّ ياء و فتح ميم و صيغه مجهول است و با فتح يا ، بر صيغهء معلوم نگفتهاند بنابراين حديث مرسل است ؛ چون ابو حازم معين نكرده كه چه كسى آن را نسبت داده است و اگر صيغهء معلوم ( ينمى ) باشد ، حديث متصل است . « 2 »
پس اين حديث ، كه داراى احتمالات فراوان است ، نمىتواند سنت را اثبات كند و نمىتوان آن را به طور قطع و جزم به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نسبت دهد .
هامش
( 1 ) بخارى ، ج 1 ، ص 135 ؛ الموطا ، ج 1 ، ص 158 .
( 2 ) عمدة القارى ، ج 5 ، ص 278 .