( 13 ) بازهم رؤيت هلال اوّل ماه . . . *
( ما شاء اللّه على احيايى )
مقايسهء أوقات غروب ماه وخورشيد قبل وبعد از قران نيّرين
گردش يكبارهء ماه به دور زمين در يك ماه قمري وحركت وضعي زمين ، باعث مىشود كه ماه وخورشيد حدودا در هر 5 / 29 روز ، يك بار توسط ناظر زمينى در يك راستا نظاره شوند .
البتة در يك راستا قرار گرفتن ماه وخورشيد براي ناظر زمينى ، قابل مشاهده نيست ، چرا كه نور شديد وفراگير خورشيد مانع رصد هر جرم سماوي كمنورتر از آن در طول روز مىشود .
در مقالهء « اختلاف در پيشبينى رؤيت هلال اوّل ماه » ( نجوم ، شمارهء 32 ، ص 30 ) قران نيّرين به تفصيل شرح داده شده وتا حدّى به مقايسهء أوقات غروب ماه وخورشيد در قبل وبعد از قران اشاره شده است . در آن مقاله ، مسأله رؤيت هلال اوّل ماه قمري در سالهاى 1412 ، 1413 و 1414 مورد بررسى قرار گرفته بود ودر اين سألها به سبب شمالي بودن عرض سماوي ماه در پايان ماه رمضان ، چنين آمده است :
. . . وبه سادگى نتيجة مىشود كه قبل از حدوث قران ، اوّل ، ماه غروب مىكند وسپس خورشيد به دنبال آن به أفق مغرب مىرسد . امّا بر عكس ، پس از حدوث قران ، خورشيد اوّل غروب مىكند وماه در پس آن در زير أفق مغرب پنهان مىشود .
صحّت اين نوشته ، همان گونه كه اشاره شد ، بيشتر براي وضعيتهايى است كه عرض سماوي ماه به وقت غروب خورشيد ، شمالي باشد ؛ يعنى ماه در شمال دايرة البروج قرار گرفته باشد .
هامش
( 1 ) * مجله نجوم ، شمارهء 39 ( آذر 1373 ) ، ص 25 - 28 .