لازم است به عنوان يك مقايسه ، توجه داده شود كه تفاوت طولهاى دايرة البروجى ماه وخورشيد به هنگام فاصلهء زاويهاى 7 درجهاى آنها براي ناظر فرضى مستقر در مركز زمين در حوالي غروب روز جمعه 14 فروردين ماه در ساعت هفت و 48 دقيقه و 15 ثانيهء بعد از ظهر به وقت رسمي إيران ( با احتساب به جلو كشيده شدن يكساعتهء وقت ) برابر 5 درجه و 5 دقيقه و 66 / 17 ثانيه بوده است .
نتيجة
حكم به رؤيت هلال ماه بر أساس ادعاى شهود ، امرى مشكل وقابل بررسى ومطالعهء عميق است . به خصوص امروزه با توجه به وجود أشياء پرنده در آسمان ، غبارآلود بودن هواي بيشتر افقهاى رؤيت وساير عوامل متعدد انساني وغير اينها ، بررسى علمي ادعاى شهود در موارد استثنايى ومشكوك واجب است ، چه امكان رؤيت فقط در محلى مشخص در أفق محل رؤيت ميسر است .
از قديم الأيام ، رؤيت هلال ماه نو ، پديدهاى بحثانگيز بوده وبارها موارد مشكوك تجربه شده است .
در مسأله رؤيت هلال ماه نو ، معيارهاى مختلفي از قديم الأيام وجود داشته وحتى در قرن حاضر هم معيارهاى جديدى توسط منجّمان وضع شده است .
چنانكه در اين مطالعه تشريح شد ، دانژن ، منجم فرانسوى ، ثابت كرده است كه رؤيت هلال ماه نو در وقتي كه فاصلهء زاويهاى ماه از خورشيد 7 درجه وكمتر است ، ميسر نيست . « 1 »
هامش
( 1 ) گفتنى است : امروز ركورد دانژن شكسته شده وحتى كمتر از 6 درجه گرديده است ، گزارش زير شكار هلال 95 / 5 درجه را نشان مىدهد :
جيمز استم در زمينه رصد هلال ماههاى قمري جوان ، نام شناختهشدهاى است . أو طي دههء 1980 ميلادي چندين هلال ماه بحراني را در شرايط مساعد رصد كرده است . أو در شهر توسان ايالت آريزوناى آمريكا ، به عرض جغرافيايى 15 ، 32 ( سى ودو درجه وپانزده دقيقه ) شمالي و 57 ، 110 غربى ، در ساعت 0 و 57 دقيقه به زمان بين المللى ، تاريخ 21 ژانويه 1996 ، هلال ماه رمضان 1416 را با سنّ مثبت 12 ساعت و 7 دقيقه وبا تلسكوپ سلسترون 8 اينچى رؤيت كرد ، سنّ اين هلال ماه در لحظه غروب خورشيد 11 ساعت و 56 دقيقه ( 95 / 5 ) بود ، در اين برنامه رصدى همسر ويكى از همسايگانش نيز شركت داشتند ، استم با شكار اين هلال ماه ركوردى از خود به جا گذاشت كه هنوز شكسته نشده است . ر . ك : رؤيت هلال ماه طي سالهاى 1415 - 1418 هجرى قمري ، ص 28 . ( على زماني قمشهاى )