2944 . جايز نيست اعتماد به تلگراف در اخبار رؤيت مگر به دو شرط : اوّل آنكه مسلم باشد كه منشأ تلگراف حكم حاكم يا شهادت عدلين بوده ، دويم آن كه مبدأ ومقصد تلگراف دو شهر نزديك به هم وهم أفق باشند .
2945 . روزى كه مشكوك است بين رمضان وشوّال روزهاش واجب است واگر در أثناء روز معلوم شد شوّال است واجب است افطار كند هر چند در أواخر روز باشد .
2946 . اگر مكلف در شهري واقع شود كه مثلا شش ماه شب وشش ماه روز است دور نيست كه مدار در نماز وروزهء أو شهرهاى متعارفهء متوسطه باشد . ومحتمل است كه مدار وطن سابقش باشد .
2947 . اگر ماه رمضان بين دو ماه يا سه ماه مثلا مشتبه شد أحوط روزه گرفتن تمام آن مدت است اگر چه بعيد نيست جواز اجراى حكم أسير ومحبوس .
2948 . أسير ومحبوس اگر متمكن از تحصيل علم به ماه رمضان نباشند عمل كنند به ظن ، واگر ظن هم براي آنها حاصل نشود مخيّرند كه يك ماه را براي خود رمضان قرار بدهند با رعايت اينكه همهساله مطابق با يك زمان واقع شود ، به اين معنى كه بين ما هي كه امسال رمضان اختيار كردهاند يازده ماه فاصله بدهند وماه دوازدهم را رمضان سال بعد قرار دهند .
ب ) مجمع المسائل *
بحث چهارم : در علامت دخول ماه رمضان ، وآن چند چيز است :
اوّل : ديدن هلال . پس هر كه ديد ماه را واجب مىشود بر آن روزه هرگاه يقين داشته باشد به ديدن ، هر چند ديگرى نديده باشد .
دوم : گذشتن سى روز از هلال ماه شعبان كه در آن صورت واجب مىشود روزه هر چند هلال ماه رمضان ديده نشود . وهمچنين هلال شوّال معلوم مىشود به گذشتن سى روز از هلال ماه رمضان .
سيم : شهادت عدلين هرگاه موافق باشند در شهادت در وصف هلال وشهادت بدهند به ديدن ، وموقوف نيست قبول آن به حكم حاكم شرع بلكه مقبول است شهادت ايشان ،
هامش
( 1 ) * مجمع المسائل ، ص 239 ، كتاب الصوم .