مناهج المعارف ، از مولى محمّد صادق تنكابني ، اجازه روايت داشته است . « 1 »
رساله حاضر
همان گونه كه از ديباچهء رساله پيداست مؤلّف اين رساله را در نقد وبررسى كلام أستاذ خود مرحوم محقق سبزوارى رحمه اللّه صاحب ذخيرة المعاد نگاشته است ؛ وى در ابتداى رساله كلام صاحب ذخيرة را نقل مىكند . از جمله مطالب منقول از ذخيرة صحيحهء محمّد بن قيس است كه شايد بتوان گفت أساس بيشتر رسالههاى رؤيت هلال قبل از زوال همين روايت است .
در هر حال ، محقق سبزوارى پس از نقل كلام سيّد مرتضى رحمه اللّه مبنى بر اينكه هرگاه هلال قبل از زوال ديده شود ، مربوط به شب گذشته است وچنانچه بعد از زوال رؤيت شود ، مربوط به شب آينده است ، صحيحه محمّد بن قيس را به عنوان دليل ومؤيّد بر كلام سيّد مرتضى ياد كرده واستفاده مىكند كه مراد از لفظ « وسط » در اين روايت منتصف ما بين الحدّين است وچنين نتيجة مىگيرد كه اين خبر دليل بر قول سيّد است نه قول مشهور .
مرحوم تنكابني به تفصيل به اين سخن پاسخ مىگويد .
گفتنى است مرحوم مولى محمّد جعفر فرزند محقّق سبزوارى در رسالهء اعتبار رؤيت هلال كه پس از اين خواهد آمد در دفاع از پدر بزرگوار خود مطالب مرحوم تنكابني را مشروحا ردّ مىكند .
نسخههاى مورد استفاده در اين تحقيق عبارتند از :
1 . رسالهء 4 ، از مجموعهء شمارهء 478 كتابخانه مرحوم آية الله مرعشى ، كتابت در رجب
هامش
( 1 ) . برخى از منابع سرگذشت تنكابني عبارتند از :
روضات الجنات ، ج 7 ، ص 106 - 110 ؛ أعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 381 ؛ الفوائد الرضوية ، ص 550 - 551 ؛ الكواكب المنتشرة ، ص 671 - 673 ؛ بزرگان رامسر ، ص 132 - 146 ؛ بزرگان تنكابن ، ص 315 - 322 ؛ ريحانة الأدب ، ج 2 ، ص 179 ؛ رجال أصفهان ، ص 25 - 28 ؛ دانشمندان خوانسار ، ص 159 - 161 ، فهرست كتب خطى كتابخانههاى أصفهان ، ج 1 ، ص 123 ؛ خاندان شيخ الاسلام أصفهان ، ص 81 ؛ الفيض القدسي ( در بحار الأنوار ، ج 102 ، ص 96 ) ؛ زندگينامه علامه مجلسي ، ج 2 ، ص 85 - 87 ؛ دوازده رسالهء فقهى دربارهء نماز جمعه ، ص 218 - 224 .