ازدواج موقت در اسلام
از عمربن خطاب متواترا خبر دادهاند كه او گفته است :
مُتْعَتانِ كانَتا على عَهدِ رَسول اللّه و أنَا أَنهى عَنْهُما و أُعاقِبُ عَليهما : مُتْعةُ الحجِّ و مُتعةُ النِّساء ؛
در زمان رسول خدا صلىاللهعليهوآله دو گونه متعه [ بهره بردن حلال ] جارى بود كه من اكنون آنها را ممنوع كرده و بر انجام آنها كيفر مىدهم : متعه حج و متعه نساء . « 1 »
بحث « متعه حج » را قبلًا در كتاب معالم المدرستين آورده و چگونگى اجتهاد خليفه عمر در نهى از آن را بيان داشتهايم . در اين بحث ، « متعه نساء » و علت منع آن از سوى عمر را بررسى كرده و چگونگى اجتهاد خليفه در آن را ، بيان مىداريم .
1 . متعه نساء يا ازدواج موقت در مصادر مكتب خلفا
در تفسير قرطبى گويد : « علماى گذشته و حال اتفاق دارند كه متعه ، ازدواج ( موقت ) ى است كه ارث ندارد ، و جدايىاش بدون طلاق و در پايانِ مدت تعيين شده است . »
ابن عطيّه گويد : « متعه [ ازدواج موقت ] آن است كه مرد ، زن را با حضور دو شاهد و اجازه سرپرست او ، براى مدتى معين ، به زوجيت بگيرد . با اين شرط كه از يكديگر ارث نبرده ، و مرد ، مهريه مورد توافقشان را به او بپردازد . و چون مدت تعيين شده فرا رسد ، حقى از مرد بر زن نيست مگر آنكه بايد تا وقوع عادت ماهانه و پاك شدن رحم ، عده نگه دارد - زيرا فرزند [ احتمالى ] بدون شك [ به آن دو ] ملحق مىگردد - و پس از نگهدارى عده و يقين به عدم باردارى ، ازدواج او با مرد ديگر جايز است . » « 2 »
هامش
( 1 ) . تفسير قرطبى ، ج 2 ، ص 370 ؛ تفسير فخر رازى ، ج 2 ، ص 167 ، 201 و 202 ؛ كنزالعمال ، ج 8 ، ص 293 و 294 . البيان و التبيين جاحظ ، ج 2 ، ص 223 .
( 2 ) . تفسير قرطبى ، ج 5 ، ص 132 .