[ و اكنون بدان كه ] حديث پيامبر ( ص ) تنها از سوى چهار كس كه پنجمى ندارند به شما مىرسد :
1 - شخص منافقى كه تظاهر به ايمان مىكند و نمايش اسلام مىدهد و از دروغ بستن عمدى به رسول خدا ( ص ) احساس گناه و تنگنا نمىكند ؛ بديهى است كه اگر مردم بدانند كه او منافق و كذّاب است ، از او نمىپذيرند و تصديقش نمىكنند ؛ ولى مىگويند : « اين شخص صحبت رسول خدا ( ص ) را درك كرده و حضرتش را ديده و از او شنيده است . » لذا با آنكه او را نمىشناسد ، سخنش را مىپذيرند ؛ در حالى كه خداى عزّوجلّ پيامبرش را كاملًا از حال منافقان آگاه ساخته و آنها را با صفات ويژهشان معرفى كرده و فرموده ( وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ ) : « و چون ايشان را ببينى ظاهرشان به شگفتت آورد و اگر سخن بگويند به سخنانشان گوش فرا مىدهى » « 1 » اين منافقان پس از پيامبر ( ص ) باقى ماندند و به پيشوايان خلافت و گمراهى پيوستند و با داعيهدارانى كه مردم را با فريب و دروغ و تهمت به جهنم مىخواندند قرين آمدند و آنان هم اينان را به كارگزارى خود گرفتند و بر گردن مردم سوارشان كردند و به وسيله ايشان دنيا را چاپيدند ، كه مردم قرين زمامداران و دنيايند ، مگر كسى كه خدايش نگهدارد ! و اين يكى از آن چهار نفر است .
2 - ديگرى كسى است كه چيزى را از پيامبر ( ص ) شنيده و آن را به درستى نفهميده و اشتباه كرده و قصد دروغ نكرده ، ولى به هر حال آن مطلب اكنون نزد اوست و بدان معتقد است و مورد عملش قرار مىدهد و روايتش مىكند و مىگويد : « من آن را از رسول خدا ( ص ) شنيدم ! » حال اگر مسلمانان بدانند كه او اشتباه كرده ، مسلماً از او نمىپذيرند ؛ چنان كه خود او هم اگر بداند اشتباه كرده ، رهايش مىكند .
هامش
( 1 ) . منافقون / 3 . .