چنين مىكردند و پس از آن چيزى نبود . سپس آخرين كسى را كه ديدم انجامش داد ، ابن عمر بود كه آن را با عمره نقض نكرد ، و اين ابن عمر هم اكنون در بين آنهاست ، چرا از او نمىپرسند ؟ و هيچ يك از گذشتگان ، به گاه ورود ، پيش از طواف به كار ديگرى نمىپرداختند و پس از آن هم از احرام برون نمىشدند . و من خود مادر و خالهام را ديدم كه هنگام ورود به هيچ كارى جز طواف بيت نمىپرداختند و پس از آن احرام برون نمىشدند ، و نيز ، مادرم به من خبر داد كه او و خواهرش با زبير و فلان و فلان فقط عمره گزاردند و چون ركنِ [ كعبه ] را مسح كردند از احرام برون شدند . پس اين شخص در آنچه كه يادآور شده دروغ گفته است . » « 1 »
توضيح حديث عروه :
عروه در اين حديث چنان كه ديديم - از فعل رسول خدا ( ص ) سخن نمىگويد : آرى ، آنچه را كه او به ابوبكر و عمر و عثمان و معاويه نسبت مىدهد ، نسبت درستى است .
اما اين سخن او كه گفت : « و هيچ يك از گذشتگان . . . از احرام برون نمىشدند و من خود مادر و خالهام را ديدم . . . كه بيت را طواف مىكردند و از احرام برون نمىشدند . . . پس اين شخص در آنچه كه يادآور شده دروغ گفته است . . . » اين سخن عروه هم در روايات فراوان گذشته تكديب شده است و هم با روايتى كه مسلم از مادر او ، أسماء دخت ابىبكر ، روايت كرده مخالف است .
اسماء مىگويد :
« در حال احرام حركت كرديم و رسول خدا ( ص ) فرمود : « هر كس قربانى به همراه دارد در حرام خود باقى بماند ، و هر كسى قربانى به همراه ندارد از احرام
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم ، ص 907 - 906 ، احاديث 191 - 193 ، حديث اخير در صحيح بخارى ، ج 1 ص 214 . و حجون كوهى است در بالاى مكه . .