اگر « خيبر و وادىالقرى » را دو غزوه بدانيم - بيست و هشت ، و گرنه بيست و هفت غزوه بوده است .
* * * ما نام افراد مذكور را - كه در غياب رسولخدا ( ص ) از مدينه ، جانشين آن حضرت بودند - از كتاب « التنبيه و الإشراف » مسعودى استخراج نموديم ، كه گاهى در ذكر نام جانشينان رسولخدا بر مدينه با ديگران اختلاف دارد ؛ ولى موضوع جانشينى امام على ( ع ) در « غزوه تبوك » را ، امام حنابله احمدبن حنبل نيز در مسند خود از قول سعدبن ابىوقاص » روايت كرده و گويد :
« رسولخدا ( ص ) هنگامى كه به « غزوه تبوك » مىرفت ، على ( رض ) را جانشين خود بر مدينه قرار داد و على گفت : « يا رسولاللّه ! دوست ندارم شما به سوئى به روى مگر آنكه من با شما باشم » و پيامبر فرمود : « آيا خشنود نيستى كه براى من همانند هارون براى موسى باشى ، جز آنكه هيچ پيامبرى بعد از من نخواهد بود ؟ » « 1 »
اين مضمون را بخارى نيز در صحيح خود از قول « سعدبن ابىوقاص » روايت كرده و گويد : « رسولخدا ( ص ) به سوى تبوك رفت و على را جانشين خود قرار داد . على گفت : « آيا مرا در بين كودكان و زنان بر جاى مىنهى ؟ » و پيامبر فرمود : « آيا خشنود نيستى كه براى من همانند هارون براى موسى باشى ، جز آنكه هيچ پيامبرى بعد از من نخواهد بود ؟ » « 2 »
و نيز ، مسلم در صحيح خود از قول « سعدبن ابىوقاص » گويد : « رسولخدا ( ص ) هنگامى كه در يكى از غزوهها على را جانشين خود قرار داد و او گفت : « يا رسولاللّه ! مرا با كودكان و زنان بر جاى نهادى ؟ » به او فرمود « آيا
هامش
( 1 ) - مسند احمد ، ج 1 ص 177 .
( 2 ) - صحيح بخارى ، كتاب بدء الخلق ، باب غزوه تبوك ، ج 3 ص 58 .