بنو تميم يك بار در حضور رسول الله ( ص ) چيزى بنوشت ، پس او را حنظلهء كاتب ناميدند .
واقدى گويد : كاتبان عربى در اوس و خزرج اندك بودند .
برخى از يهودان در مدينه كتابت تعليم مىدادند و در زمانهاى نخست كودكان مدينه آن را فرا مىگرفتند . هنگام ظهور اسلام آنان كه در اوس و خزرج نوشتن مىدانستند عبارت بودند از سعد بن عبادة بن دليم ، و منذر بن عمرو ، و ابى بن كعب ، و زيد بن ثابت - كه او هم عربى و هم عبرى را مىنوشت - ، و رافع بن مالك ، و اسيد بن حضير ، و معن بن عدى البلوى حليف انصار ، و بشير بن سعد ، و سعد بن ربيع ، و اوس بن خولى ، و عبد الله بن ابى منافق . گويد : از اين كسان آنان كه كامل بودند - و كامل كسى است كه علاوه بر نوشتن تيراندازى و شنا كردن نيز بداند - عبارت بودند از : رافع بن مالك و سعد بن عباده و اسيد بن حضير و عبد الله بن ابى و اوس بن خولى . و در عهد جاهليت كسانى كه در يثرب اين صفات را يك جا داشتند ، عبارت بودند از : سويد بن صامت و حضير الكتائب .
واقدى گويد : جفينهء عبادى از مردم حيره و نصرانى بود و با سعد بن ابى وقاص الفتى داشت . پس عبد الله بن عمر او را به همراهى با ابو لؤلؤه در قتل پدرش متهم كرد و او و دو پسرش را بكشت .
اسحاق بن ابى اسرائيل از عبد الرحمن بن ابى الزناد و او از پدرش و او از خارجة بن زيد و او از پدرش زيد بن ثابت روايت كرد كه گفت :
رسول الله ( ص ) مرا بفرمود تا نوشتن يهودان را به خاطر وى بياموزم و گفت كه به يهوديان در نوشتن نامههايم اطمينان ندارم .
پس نيم ماهى نگذشت كه آن را فرا گرفتم و براى پيامبر ( ص ) به يهوديان نامه مىنوشتم و چون آنان به وى نامه مىنوشتند براى او قرائت مىكردم .
فتوح البلدان ( فارسى ) — صفحة 659
مساهمون: أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري )
ص٦٥٩