بسفرجان ارمينيه دوم ، و سيسجان و اران و تفليس ارمينيه اول بوده است . جرزان و اران در دست خزرها ، و ساير مناطق ارمينيه در تصرف روميان بود و ولايت آن را بزرگ ارمنياقس « 1 » بر عهده داشت .
خزرها به تاخت و تاز مىپرداختند و گاهى تا دينور نيز مىرسيدند . پادشاه قباذ بن فيروز فرماندهى از سرداران بزرگ خود را با دوازده هزار سپاه گسيل داشت . وى بلاد اران را مغلوب ساخت و آنچه را بين نهر معروف به رس تا شروان بود ، فتح كرد .
سپس قباذ به وى پيوست و در اران شهر بيلقان و شهر برذعه را كه مدينهء تمامى ثغور است ، و نيز شهر قبله را كه همان خزر است بنا كرد و حائلى از خشت بين سرزمين شروان و باب اللان بساخت .
حوالى آن ديوار سيصد و شصت شهر پديد آمد كه پس از ساختن شهر « باب و ابواب » خراب شد ، پس از قباذ پسرش انوشروان كسرى بن قباذ به پادشاهى رسيد و شهر شابران و شهر مسقط را بساخت ، و سپس نيز شهر باب و ابواب را بنا كرد . آن شهر را ابواب از آن رو نام كردند كه بر سر يك راه كوهستانى بنا شد . در اين مواضع كه وى بنا كرد ، قومى را سكونت داد كه آنان را سياسيجان ناميد . وى در سرزمين اران ابواب شكن و قميبران و ابواب الدودانيه را بنا كرد . دودانيه قومىاند كه ادعا مىكنند از بنو دودان بن اسد بن خزيمه هستند . و درزوقيه را بنا كرد كه دوازده دروازه دارد و بر هر دروازه قصرى از سنگ ساخته شده است . در سرزمين جرزان شهرى ساخت كه به آن سغدبيل گويند و
هامش
( 1 ) . ارمنياقس بخشى از تركيه كنونى بوده است و شهرهاى ملطيه و سيواس و آق ساراى و قونيه و مناطق حول و حوش آن بلاد را در بر مىگرفته است ( رك . ابن اثير :
الكامل في التاريخ ، ذكر فتح ارمينيه و اذربيجان ) .