برگزيدند و بدين ترتيب بود كه سجده بر زمين ، فريضه و سجده بر خمره ، سنّت شد .
البتّه خصوصيّتى در سنّت بودن خمرهاى كه از شاخ و برگ خرما بافته مىشود نيست ، بلكه سنّت شامل سجده بر هرچه از زمين مىرويد ، مىشود « 1 » .
مؤلّف مىگويد : آنچه از تدبّر در اقوال فقها ، لغتشناسان و راويان حديث به دست مىآيد اين است كه خمره از شاخ و برگ درخت خرما و مانند آن ساخته مىشود و وسعت آن تنها به اندازهء صورت است و اطلاق خمره بر بزرگتر از اين اندازه از باب مجاز است ، چه اينكه آنچه بزرگتر از خمره باشد ، « حصير » نام دارد .
در ارتباط با انگيزهء ابتدايى از ساخت خمره ، اين سؤال مطرح است كه آيا خمره در آغاز پيدايش و ساخت خود به عنوان پوشش ظروف بوده است و سپس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم به دليل اينكه دستيابى به آن آسان بود آن را براى سجده انتخاب كردهاند ، يا اينكه از همان ابتدا تنها به منظور سجده ساخته شده است ؟
در هر حال ، ما به دليلى كه مؤيّد يكى از دو امر باشد و همينطور به چيزى كه تاريخ ساخت خمره و تاريخ اجازهء پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم را در مسألهء جواز سجده بر گياهان نشان دهد ، دست نيافتيم . بله ، آنچه مسلّم است اين است كه اين امر پس از گذشت زمانى - كه كوتاه هم نبوده است - در مدينه صورت گرفته است ، چنان كه از روايات و اخبار گذشته هم به خوبى روشن گرديد .
نماز بر حصير
يك نكتهء قطعى و مسلّم كه در اينجا بايد به آن توجه شود اين است كه هيچ خصوصيّتى در خمره وجود ندارد ، بلكه خمره يكى از گياهان و از جنس گياه
هامش
( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 76 ، ص 136 .