26 . تشويق كردن به آزاد نمودن اسير در كتاب و سنت را بايد به اين فهرست افزود . خداوند مىفرمايد : « فَكُّ رَقَبَةٍ أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ / آزاد كردن بردهاى يا غذا دادن در روز گرسنگى « 1 » » .
براء بن عازب گويد : « عربى نزد پيامبر آمد و عرض كرد : اى پيامبر مرا به عملى رهنمون شو كه مرا به بهشت وارد سازد . پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود :
عتق نسمة و فك رقبة .
اعرابى گفت يا رسول اللَّه آيا اين دو يكى نيستند فرمود : « خير ، عتق نسمه آن است كه بردهاى را آزاد كند امّا فك رقبه آن است كه در پولى كه براى آزادى برده داده مىشود شركت كند « 2 » » .
27 . بر حارث بن حنطب كه خزرج او را در بدر اسير ساخته بودند منت نهاد و نكشت . وى مدتى در اسارت آنها ماند تا بر او منت نهاده و آزادش ساختند . « 3 »
امّا اميرالمؤمنين على عليه السّلام نيز در حكومت و جنگهاى خود پا در جاى پاى برادرش پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله گذاشت ؛ چه آن كه بر سرسختترين دشمنان خود منت نهاد مشمول عفوشان ساخت و دستور داد كه هيچ مجروحى كشته نشود و هيچ فراريى مورد تعقيب قرار نگيرد و هيچ اسيرى به قتل نرسد و هيچ حرمتى پايمال نگردد و افزون بر آن عفو عمومى صادر كرد .
بىمناسبت نيست كه در اين جا به پارهاى از روايات در اين باب اشاره كنيم .
اگر چه به حول و قوه الهى ، در آينده بطور مستوفى در اين باره بحث خواهد شد .
هامش
( 1 ) . بلد / 13 ، 14 .
( 2 ) . « عتق النسمة و فك رقبة . . . لا عتق النسمة بعتقها و فك رقبه أن تعين فى ثمنها » . ر . ك : المغنى ، ج 10 ، ص 394 .
( 3 ) . البداية والنهاية ، ج 3 ، ص 312 .