ى . منافقان نفوذى در بين صحابه
از وقتى كه پيامبر صلى الله عليه و آله به مدينه آمد ، نفاق ميان صحابه شيوع يافت . قرآن كريم بر مجموعهاى از منافقان تأكيد كرده ، انگيزههاى آنان و صفاتشان را برملا ساخت و در سورههاى بقره ، آل عمران ، مائده ، توبه ، عنكبوت ، احزاب ، محمد ، فتح ، حديد ، مجادله ، حشر و منافقون آنان را تهديد كرد .
اين دلالت مىكند كه منافقان گروه مهمى در جامعهء اسلامى بودند ، برخى به نام نفاق شناخته مىشدند ، برخى با عنوان دروغ و كسانى هم ناشناخته بودند ، چون نقاب ايمان و علاقه به پيامبر صلى الله عليه و آله بر چهره زده بودند . اگر منافقان گروه اندك و بىاهميتى بودند ، قرآن كريم تا اين اندازه به آنان نمىپرداخت . گروهى از محققان در بارهء نفاق و منافقين كتاب نوشتهاند و برخى آيات مربوط به آنان را شمردهاند كه تا حدود يكدهم قرآن مىشود .
با اين حال ، آيا مىتوان همهء اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله را عادل دانست ؟
آرى ، منافقان جزء اصحاب نبودند ، بلكه خود را لا به لاى صحابه پنهان كرده بودند و چه بسا يك صحابى صادق با يك منافق اشتباه مىشد و منافق و مؤمن شناخته نمىشدند ، حتى گاهى پيامبر صلى الله عليه و آله بعضى از آنان را نمىشناخت . خداوند مىفرمايد :
« برخى از اهل مدينه به نفاق پاىبندند كه تو آنان را نمىشناسى و ما مىشناسيمشان » ؛ « وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ » « 1 » .
اين نكته سبب مىشود كه يك پژوهشگر ، وقتى مىخواهد بر اساس گفتههاى صحابه فتوا دهد ، حال آن صحابى را بررسى كند و منافق را از غير منافق بازشناسد . اگر
هامش
( 1 ) . توبه : 101