وبعضي گفتهاند كه : أجنبي أو را غسل مىدهد از وراء ثياب ، چشم بر هم گذاشته كه آن را نبيند « 1 » ، وبعضي غسل مواضع تيمم را در زن واجب دانستهاند « 2 » ، واين دو قول ضعيفند ، واگر احتياطا به قول اوّل عمل نمايند بهتر است ، واللّه العالم .
سؤال قيد [ 114 ] :
غسل دادن از وراء ثياب - كه علماء فرمودهاند - به چه نوع است ؟
جواب :
مراد آن است كه : بر مواضعى كه در حال حيات جايز النظر بوده ، چيزى كه ساتر باشد بيندازد ، وآب را بر ميّت از زير آن ساتر جارى سازد ، وآن را بشويد وغسل دهد ، واگر محتاج به ماليدن يا ازالهء نجاست باشد ، دست خود
هامش
( 1 ) غنيه : 501 ، كافى أبو الصلاح : 237 ، ذكرى الشيعة : 1 / 308 .
( 2 ) قول به وجوب غسل موضع تيمم به كتب متعدد فقهى مراجعه شد ، وچنين قولي ديده نشده است ، وآنچه را كه در كتب فقهى نقل كردند جواز عمل به روايتي است كه مىگويد : مواضع تيمم شسته شود ، واين قول شيخ طوسي است در كتابهاى « نهاية : 2561 » ، « مبسوط : 1 / 175 » ، « تهذيب الأحكام : 1 / 242 و 243 » ، « استبصار : 2021 و 203 » ، ودر « تذكرة الفقهاء : 1 / 39 » به صورت « روى » نقل كرده است وبه قائلى نسبت نداده است .
ناگفته نماند كه : مرحوم كلينى در « كافى : 3 / 156 حديث 13 » ومرحوم صدوق در « من لا يحضره الفقيه : 1 / 95 حديث 36 » حديث مفضّل بن عمر را نقل كردهاند ، كه به نظر مىرسد كه : اين دو بزرگوار عمل به اين حديث را واجب مىدانند ، زيرا مرحوم كلينى - همانطورى كه در « مقدمه » متذكّر شدند - اين كتاب را براي كساني نوشته است ، كه قادر نبودند مستقيما از خود روايات استفاده كنند ، وقول داده است رواياتى را بنويسد كه خود وديگران به آن فتوى دادهاند ( ويأخذ منه [ اى الكافي ] من يريد علم الدين والعمل به ، بالآثار الصحيحة عن الصادقين عليهما السّلام ، والسنن القائمة التي عليها العمل ) الكافي : 1 / 8 .
ونيز مرحوم صدوق هم در مقدمهء من لا يحضره الفقيه : 1 / 3 ، نوشته است : ( بل قصدت إلى ايراد ما أفتى به وأحكم بصحته ) بنابراين ، اين روايت ؛ فتواى مرحوم صدوق بوده ، وچون پس از نقل روايت اظهار استحباب نكرده است ؛ ظهور در وجوب دارد ، وظاهرا نظر مؤلّف بزرگوار هم به اين دو بزرگوار باشد . البتة اين مسأله احتياج به توضيح بيشترى دارد كه به خاطر اختصار از آن صرف نظر مىشود .