در كتب طب مقرر است ، شيرين است ، پس جوهر بدن بايد كه شيرين باشد و چون چنين باشد ، غذاهاى شيرين مناسبت با خون و بدن بيشتر داشته باشد و نيز در علم طبيعى مقرر است كه شيرينى از گرمى معتدل و مادهء غليظ پيدا مىشود و تلخى از حرارت مفرط و مادهء غليظ . پس مآل شيرينى به ترى است و مآل تلخى به خشكى ؛ پس ضد آن باشد و بسيار است كه از آن غذاى تلخ به سبب خشكى و نفرت طبيعت تشنج و به هم كشيدن اعضا پيدا مىشود .
دفع مضرت او به شيرينىها و چيزهاى مناسب مزاج هركس بايد كرد و بوىهاى خوش ببويد و جاهاى خوب بخسبد .
[ غذاى ترش ]
غذاى ترش به معده و جگر به سبب زيادتى خشكى مضر است و نيست مىكند ترىها از پى و روها و سطحهاى اعضا ؛ و حرارت را مىنشاند و قواى حساسه را به سبب گزندگى ضد مىنمايد و فواق و تشنج و كزاز پيدا مىكند . « 1 »
دفع مضرت او به چيزهاى لعابى مثل لعاب بنكو « 2 » و بهدانه و صمغ عربى و نشاسته و حلواى تر و چيزهاى سستكننده مثل مرقههاى چرب و روغن بادام و روغن گوسفند و دنبه بايد كرد و شيخ ابو على گفته كه روغن و شير با هم در اين باب بسيار نافع است .
[ غذاهاى خشك ]
مضرت غذاهاى خشك مثل كشك و بلوط و پنير ، قولنج و خشكى است و برچيدن ترىهاى بدن ، خواه طبيعى و خواه غير طبيعى .
هامش
( 1 ) . در متن عربى چنين آمده : « الحامض : ضرره بالمعدة و الكبد بتخشينه و جلائه الرطوبات الواقفة على وجوه الاعصاب و ظواهرها و بشدة التطفئة و باللذع المضاد للقوى الحسية و يحدث فواقا و تشنجا و كزازا » .
( 2 ) . به شيرازى بذر قطونا است ( تحفه حكيم مومن ) . بنگو ، بنگو ، اسفرزه .