خدا داناتر است [ 1 ]
فصل بيست و سوم در اشاره به امهات صنايع
بايد دانست كه صنايع به علت فزونى كارهاى متداول در اجتماع بسيار و انواع گوناگونى از آنها در ميان نوع بشر معمول است كه در شمار نيايد و از حد و حصر بيرون است ، ولى از ميان همهء آنها ما دو گونه را بخصوص ياد مىكنيم و بقيه را فرو - ميگذاريم و دو گونهء مزبور عبارتند از :
1 - صنايعى كه در اجتماع ضرورى هستند .
2 - صنايعى كه از لحاظ موضوع شريف شمرده ميشوند .
گونهء نخستين مانند كشاورزى و بنايى و خياطى و درودگرى و بافندگى .
و گونهء دوم چون قابلگى ( توليد ) و نويسندگى و وراقه ( صحافى ) و غنا ( موسيقى ) و پزشكى .
اما قابلگى از صنايعى است كه در اجتماع ضرورى و مورد نياز همگان مىباشد ، زيرا بدان نوزاد جان مىگيرد و غالبا هستى او حفظ مىشود و موضوع آن دربارهء نوزادان و مادران ايشان است .
و پزشكى عبارت از حفظ تندرستى انسان و دفع بيمارى از اوست . و از دانش طبيعى منشعب مىشود و موضوع آن با اين وصف بدن انسان است .
و نويسندگى و ديگر هنرهاى وابسته بدان مانند وراقه ( صحافى ) نياز انسان را حفظ مىكند و آن را از دستبرد فراموشى نگهميدارد و انديشهها و خاطرات درونى انسان را بكسان غايبى كه از وى دوراند مىرساند و نتايج انديشهها و دانشها
هامش
[ 1 - ) ] از « پ و ينى » در چاپهاى مصر و بيروت پايان فصل چنين است : « و خدا سبحانه و تعالى داناتر است و كاميابى به اوست پروردگارى جز وى نيست » .