در سال سيصد و بيست و يك . اين كتابها از اوست : كتاب الجامع الكبير . كتاب الابواب - الصغير . كتاب الجامع الصغير . كتاب الانسان . كتاب العوض . كتاب المسائل العسكريات .
كتاب النقض على ارسطاليس فى الكون و الفساد . كتاب الطبائع و النقض على القائلين بها .
كتاب الاجتهاد .
ابن خلاد بصرى
ابو على محمد بن . . . خلاد ، از اصحاب ابو هاشم بود كه بعسگر « 1 » رفته و از او آموخته و از برجستگان اصحابش بشمار مىرفت . و اين كتاب از اوست : كتاب الاصول .
و كسانى كه از ابو هاشم آموختند ، و تأليفى نداشتند ، يكى معروف بقشور ، و نامش . . . بن سهلويه و مكنى بابو القاسم بوده و ديگرى عبد اللّه بن خطاب ، معروف بحمل عايشه است . « 2 »
بصرى ، معروف بجعل
ابو عبد اللّه حسين بن على . . . بن ابراهيم ، شهرتش كاغذى ، از مردم بصره است كه در همانجا به دنيا آمده ، و استاد او ، ابو القاسم بن سهلويه ، ملقب بقشور بود . و پيروى از مذهب ابو هاشم مىكرد و در زمان خود بر اصحاب او رياست پيدا كرد . فاضل و فقيه و متكلم ، و داراى اخلاقى بلند « 3 » و نجابت و بزرگوارى بوده و نامش در همه جاها و شهرها بويژه خراسان انتشار داشت . در فقه پيرو مذاهب مردم عراق و بر ابو الحسن كرخى قرائت كرده بود .
ما در اينجا بذكر كتابهاى او در كلام مىپردازيم ، و كتابهاى فقهى او در مقاله فقها ذكر
هامش
( 1 ) رجوع شود بصفحهء 102 اين كتاب
( 2 ) ف ( المعروف بقشور و اسمه . . . و عبد اللّه بن خطاب و يعرف . . . بن سهلويه محمل عايشه و يكنى ابا القاسم ) و اين اشتباه از اينجا ناشى شده كه در نسخه خطى ، اين دو نام و مشخصاتشان بطور عمودى نوشته شده و فلوگل افقى خوانده است و توجهى به سه سطر بعد در شرح حال بصرى معروف بجعل نكرده است . و احتمال مىرود كلمهء ( بحمل ) كه در نسخه خطى آمده تصحيف ( بجمل - يا بمحمل ) باشد . ( رجوع شود به چاپ فلوكل ص 174 - چاپ مصر ، ص 248 . )
( 3 ) ف ( عالى الذكر ) ش ( عالى الزفر ) و يكى از معانى زفر ( عظيم الخلق ) است ( ر . ك . اقرب الموارد . )