چرا ؟
زيرا اين حديث مؤلّف از دو جمله نيست بلكه يك جمله است ، آنهم ( تعرف الحرام بعينه ) است و لذا قيد ( بعينه ) راجع به تعرف الحرام است .
يعنى هر شيئى حلال است مادامىكه حرمتش را بعينه نشناختهاى . پس ظاهر حديث دلالت دارد به اينكه چيزى كه حرمتش را نشناختهاى بر تو حلال است .
جناب شيخ نظر قطعى شما همين است ؟
خير ، اگرچه ظاهر حديث همين است كه گفته آمد ، لكن نمىتوانيم اخذ به ظاهر اين حديث بكنيم و نياز به توجيه دارد .
توجيه در چه جهتى ؟
در اينكه همچون حديث قبلى ، مربوط شود به شبهات بدويه .
چرا نمىتوان ظاهر اين حديث را پذيرفت ؟
زيرا جريان اين حديث در مورد علم اجمالى دو مفسده و تنافى دارد :
1 - منافات با اجتنب عن الخمر چرا كه شارع از طرفى فرموده :
اجتنب عن الخمر و تو نيز مىدانى كه يكى از دو اناء خمر است .
از طرفى مىگويد : ارتكاب هر دو مشتبه بر تو جايز است ، چرا كه عينا نمىدانى كه حرام است يا نه ؟
هذا تناقض و تناقض هم باطل است .
2 - اگر حديث بگويد : ارتكاب هر دو را اجازه مىدهم و ارتكاب دو اناء بلامانع است بايد اين خمرى كه در دو اناء موجود است واقعا حلال باشد .
چرا ؟
زيرا حديث مىگويد : چيزى حرام است كه تفصيلا حرمتش را بدانى و حال آنكه تو تفصيلا نمىدانى كه خمر موجود در انائين حرام است يا نه ؟ پس در واقع حلال است ؟
نظر جناب شيخ در مطلب اخير چيست ؟
احدى به اين مطلب ملتزم نمىباشد .
حاصل و نتيجه چيست ؟
حديث شريف حتّى تعرف الحرام بعينه ، نيز مربوط به شبهات محصوره نمىباشد و به درد شبهات بدويه مىخورد .
اگر اشكال شود كه اين دو مفسده در صورتى است كه اجتماع حكمين در موضوع واحد جايز نباشد و
رسائل شيخ انصارى ( فارسى ) — صفحة 64
مساهمون: الشيخ الأنصاري
ص٦٤