الملوك قورچىباشى ريشسفيد قورچيان و از آن گذشته ريشسفيد همهء قزلباش - هاى مملكت بود « 302 » .
هرچند قورچيان را از قبايل قزلباش برمىگزيدند آنها را « ملازمان خاصه » مىشمردند . اين مطلب از تعدادى وقايعنامهها به كمال وضوح برمىآيد و ما در جريان تحقيق خود از سه تاى آنها نقل قول كردهايم « 303 » .
در اين مورد نيز در تحقيقات ممتّعى كه تاكنون شده منحصرا به شاردن استناد جستهاند . شاردن قورچيان
( troupes reglees )
و ملازمان حكام ايالات
( milices reglees )
را قواى دولتى
( troupes de I'etat )
مىداند و آنها را از قواى سلطنتى
( troupes du roi )
يعنى قلّرها ، تفنگچيان و توپچيان سخت متمايز مىشمارد « 304 » .
قبلا يعنى در زمان شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) ظاهرا قورچىها در ايام صلح در ايالات بهسر مىبردهاند . بههر تقدير اشارهء گاهوبيگاه به قورچيان نخجوان يا طهران مؤيد اين نظر است « 305 » . در سال 963 ( - 6 - 1555 م . ) هنگامى كه ابراهيم ميرزا به حكومت مشهد منصوب شد گروهى از قورچيان طهران ( « قورچيان بلدهء طهران » ) را نيز همراه او كردند « 306 » . بعد در اخبار مربوط به سال 984 ( - 1576 م . ) از « قورچىباشى قورچيان مشهد » « 307 » اطلاعى در دست داريم .
هامش
( 302 ) - تذكرة الملوك ، صb11 .
( 303 ) - رجوع شود به نقلقولهائى كه قبلا شد ( در حاشيهء نمرهء 217 از صفحهءb371 رياض الفردوس ) ، ( حاشيهء نمرهء 281 از صفحهءb87 خلاصة التواريخ ) و ( حاشيهء نمرهء 294 از تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 142 ) ؛ از اينها گذشته رجوع شود به تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 99 ؛ عباسنامه ، ص 97 ، 236 ، 321 ؛ خلاصة التواريخ ، صb287 ؛ تاريخ ايلچى نظام شاه ، صa26 ،a45 ،a66 .
( 304 ) - شاردن ، جلد پنجم ، ص 298 ، 304 به بعد . اطلاعاتى كه مينورسكى ( تذكرة الملوك ، ص 32 و بعد از آن ) و لاكهارت( The Persian Army 92 )بهدست دادهاند بيشتر متكى به گزارش شاردن است .
( 305 ) - مثلا احسن التواريخ ، ص 362 .
( 306 ) - خلاصة التواريخ ، صb181 ،b264 .
( 307 ) - خلاصة التواريخ ، صa221 ،a270 ؛ جواهر الاحبار ، -