زياد منظور او دستور شهرياران بوده است . مىگويد كه اين اثر در خود ايران هم كمياب است و طبيعى است كه در هندوستان اصلا بهدست نيايد « 1 » . در نتيجه وى ناگزير شده به آثار تلخيصشدهء ذيل اكتفا ورزد : تاريخ نادرى ميرزا مهدى خان كه ناگزير بوده در تأليف خود نادر شاه را از مدنظر دور ندارد ، تذكرة الاحوال شيخ محمد حزين لاهيجى كه در قسمت دوم اثرش بالاجبار به اظهارات دست دوم تكيه كرده و « تاريخ دروغ » ميرزا خليل ( - مجمع التواريخ ) « 2 » . اين سه اثر همه در اروپا معروف است و مورد بحث و نقد قرار گرفته است . با وجود همهء اينها باز ممكن است آثارى كه در آن روزگار ناياب و ناشناخته بوده است بعدها يافته شود « 3 » . در اين اثر كوشيدهايم افتادگى و نقائص منابع فارسى را با دقت در سفرنامههاى جهانگردان اروپائى به حد مقدور جبران كنيم .
سكه در تأليف اين كتاب مورد استفاده قرار نگرفته است . تنها سكههائى كه فرمانروايان باجگزار دولت صفويه هنگامى كه خود را مستقل مىشمردهاند بهنام خود ضرب كردهاند در پيشرفت اين اثر مفيد بوده است . متأسفانه فقط معدودى از اين نوع سكهها بهدست آمده است .
ذكر دقيق آنچه مؤلف به مينورسكى ، بوسّه ، ساورى و ديگران در زمينهء تحقيقات مربوط به تاريخ صفويه مديون است در خور اين مقال نيست و بهخوبى از حواشى اين كتاب برمىآيد .
هامش
( 1 ) - يادداشتى كه يكى از مراجعان بعدى در حاشيهء كتاب نوشته كمياب بودن آن را تأييد مىكند .
( 2 ) - همهء اين اطلاعات به تبعيت از تاريخ طهماسيه ، صb128 تاa132 ذكر شده .
( 3 ) - در « خاتمهء » خلدبرين ( رجوع شود به استورى ، ص 131 ) و در جلد ديگرى از دستور شهرياران ( مثلا در صفحهءb59 از آن ذكرى هست ) گويا از دورهء شاه سليمان بحث شده باشد .