در عين اينكه در مراجع اغلب داروغه از نظر درجه و مرتبه قدرى بعد از وزير واقع است باز مواردى هم مشاهده مىشود كه كار وزارت در درجهء دوم و همرديف و برابر شغل داروغگى قرار مىگيرد . شايد فقط برحسب تصادف باشد كه ما شاهدى كه در اين مورد به دست مىدهيم به اواخر قرن شانزدهم ( - قرن دهم هجرى ) راجع است . بههرحال اين معقول بهنظر مىآيد كه بهخصوص در زمان هرج و مرج و پريشانى داخلى در نواحى خاصه همهء اختيارات را به داروغه داده باشند .
زيرا داروغهها در هنگام اضطرار و گرفتارى بهتر از وزرا از عهدهء دفاع شهر برمىآمدهاند .
اسكندر منشى گزارش مىدهد كه شاه عباس اول در سال 997 ( - 1589 م . ) « داروغگى و كل معاملات اصفهان » « 92 » را به يولى بيگ ، يكى از غلامان قبلى شاه محمد داد . در خلاصة التواريخ در ارتباط با همين واقعه چنين ذكر شده است كه « . . . يولى بيگ غلام خاصهء شريفه مهمات دار السلطنهء اصفهان را به طريقى كه با فرهاد آقا غلام بود از ديوانيان اعلى اجاره نموده » « 93 » بود . ظاهرا اينگونه قرار - دادهاى اجاره گاهگاه براى طول يك سال محاسباتى منعقد مىشد . مرجعى كه هم - اكنون از آن نقل شد از يكى از معتمدين شاهزاده حمزه ميرزا گزارش مىدهد كه به « داروغگى سال قوىئيل « * » دار السلطنهء اصفهان » « 94 » رسيد . در موضعى ديگر چنين آمده كه « . . . در معاملهء قوىئيل داروغگى « * * » اصفهان را . . . گرفته . . . » « 95 » . در پيچىئيل بعد وى باز به دربار بازگشت .
هامش
( 92 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 418 ،
( 93 ) - خلاصة التواريخ ، صb414 .
( 94 ) - خلاصة التواريخ ، صa317 .
( 95 ) - خلاصة التواريخ ، صb335 .
( * ) - 2 - 991 ( - 4 - 1583 م . )
( * * ) - يعنى در حدود اجاره نامههاى مربوط به قوىئيل ، داروغگى آن سال به وى سپرده شد . م .