3 - القاب ، انتصابات ، كثير المشاغل بودن
الف - القاب . واليان نيز مانند ساير حكام « 542 » در حين انتصاب خود به مرتبهء خانى ارتقاء مىيافتند .
لقب والى نيز مانند ساير القابى كه در دورهء صفويه حاكى از شغل و سمتى بود تازه از زمان شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) معنى خاصى پيدا كرد .
قبل از آن عادة به والى هم « حاكم » اطلاق مىشد . از زمان شاه عباس اول تقريبا به صورتى منظم به حكام كارتيل ، كاخت و خوزستان والى مىگفتند ؛ بيگلربيگى از اواخر دورهء شاه عباس اول براى حكام كردستان و لرستان بهكار برده مىشد . اما در عوض در اواخر دورهء سلطنت صفويه به فرماندار لرستان فقط حاكم لرستان فيلى « 543 » مىگفتند و بس . تذكرة الملوك نيز اين مطلب را تأييد مىكند ، ولى لرستان را از نظر نظامى زير نظر بيگلربيگى خراسان مىداند « 544 » . شاردن « 545 » مدعى است كه لقب والى تنها در شأن حاكم سيستان است . اما گفتهء او مورد تأييد منابع فارسى نيست .
درجه و مرتبهء واليان در عناوين و القاب رايج در منشآت و ترسلات ديوانى اواخر دورهء صفويه بهتر منعكس است تا در عناوينى كه حاكى از شغل و مقام دارندهء آن است . مطابق مقررات و دستورهائى كه بهكار بردن آنها در مراسلات ديوانى در دورهء شاه صفى ( 52 - 1038 - 42 - 1629 م . ) لازم بود و ما قبلا از آن ياد كرديم « 546 » « واليان گرجستان و جمعى كه برابر ايشان باشند » « 547 » بهعنوان « واليان اطراف »
هامش
( 542 ) - رجوع شود به فصل اول همين كتاب : حكام ايالات مملكت ، بند ب - مراتب ، مناصب و عناوين .
( 543 ) - رجوع شود به دستور شهرياران ، صa57 ،b154 و غيره .
( 544 ) - تذكرة الملوك ، صb121 .
( 545 ) - شاردن ، جلد پنجم ، ص 257 .
( 546 ) - رجوع شود به فصل اول همين كتاب : حكام ايالات مملكت ، بند ب - مراتب ، مناصب و عناوين .
( 547 ) - در موضع مزبور ، صa / b355 . هنگامى روشن مىشود چه اشخاصى « برابر ايشان » اند كه دستورها و فرمانهاى خطاب به ساير واليان يافته شود .