مشاغل كثير توسط يك نفر در اردبيل « 437 » به كرّات ديده شده است و شواهدى نيز در اين مورد براى نجف « 438 » ، مشهد ( ؟ ) « 439 » و كازرون « 440 » به دست آمده است .
در ابتداى دورهء صفويه حكام حتى در كار املاك و اراضى موقوفه نيز تا اندازهاى دخالت مىكردند : در آن عهد در هر ايالت بزرگترين مرجع روحانى صدر همان ديار بود « 441 » . اما ظاهرا اين مرجع روحانى در برابر حاكم آزادى و از خود اختيار كامل نداشته است . از حبيب السير چنين اطلاع پيدا مىكنيم كه امير خان ، حاكم خراسان در زمان شاه اسمعيل اول آنطور كه شاه امر كرده بود با صدر ايالت خراسان برخورد و همكارى نداشت و ضمن ساير كارها « مبالغ زيادى از عوايد املاك موقوفه را حيف و ميل كرد . » در سال ( 926 - 1520 م . ) بدين لحاظ باز فرمان همايون صادر شد مبنى بر اينكه حاكم بايد « در تمام مواردى كه به اراضى ، ماليات و امور ديوانى و موقوفات ايالات مربوط مىشود با موافقت صدر رأى بدهد » « 442 » . تا زمانى كه حكام تمام قدرت ايالات را در دست خود متمركز كرده بودند مسلّم است كه دخالت آنها در امور مربوط به موقوفات نيز غيرقابل اجتناب بوده است .
هامش
( 437 ) - در دورهء شاه طهماسب اول : خلاصة التواريخ ، صb222 و بعد از آن ( - افضل التواريخ ، جلد دوم ، صb140 و بعد از آن ) ،a278 ؛ در دورهء شاه محمد : خلاصة التواريخ ، صa278 ،a380 ؛ در دورهء شاه عباس اول : تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 454 ؛ در دورهء شاه صفى : ذيل تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 92 ، 99 ؛ خلدبرين ، ص 193 ( - خلاصة السير ، صb129 ) ، 228 ؛ در دورهء شاه عباس دوم : عباسنامه ، ص 109 ، 133 ، 216 ؛ در دورهء شاه سلطان حسين براى مدتى بيگلربيگى شيروان متولى بقعهء اردبيل نيز بود ( رجوع شود به خوبوا ، سند نمرهء 26 ) .
( 438 ) - در دورهء شاه اسماعيل اول : خلاصة التواريخ ، صb42 ( - احسن التواريخ ، ص 103 ) ؛ در دورهء شاه عباس اول : تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 1012 ، 1057 ، 1088 ؛ در دورهء شاه صفى :
مجموعهء مراسلات گردآورى مير محمد حسين الحسينى التفرشى ، صa97 ؛ ذيل تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 126 .
( 439 ) - در دورهء شاه طهماسب اول : فقط افضل التواريخ ، جلد دوم ، صa261 .
( 440 ) - در اواخر دورهء صفوى : فقط تذكرة الملوك ، صb86 .
( 441 ) - دربارهء وظايف وى رجوع شود به حبيب السير ، ص 371 ؛ روضة الصفويه ، صa123 ؛ بوسه ، سند نمرهء ، 7 .
( 442 ) - حبيب السير ، ص 379 .