« بگو چه كسى شما را از تاريكى ، خشكى و دريا نجات مىدهد كه او را با تضرّع در نهان مىخوانيد ؟ »
بنابر اين بايد دعا اوّلًا همراه « تضرّع » و ثانياً در « نهان » باشد ، يعنى رازى ميان بنده و خداوند باشد . همچنانكه براى دعا كننده شايسته است كه بداند او با خدا ، با دعاى خويش عهد مىبندد كه اگر او را از گرفتاريش رهانيد انسانى نيكوكار و شكر گزار شود :
( . . . لَئِنْ أَنْجَانَا مِن هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ ) .
( سورهء انعام ، آيه 63 )
« اگر ما را از اين برهاند هر آينه از شكر گزاران خواهيم بود . »
و چهبسا انسان با خدا عهد بندد و مشكلش بر طرف شود ، امّا او به زندگى پيشين خود - بى هيچ دگرگونى را ستينى در رفتار - بازگردد :
( قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُم مِنْهَا وَمِن كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ ) .
( سورهء انعام ، آيه 64 )
« بگو خدا شما را از آن و از هر سختى واندوه مىرهاند سپس شما شرك مىآوريد . »
در سورهء اعراف مىخوانيم :
( وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفاً وَطَمَعاً إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ) .
( سورهء اعراف ، آيه 56 )
« و در زمين بعد از اصلاح آن فساد نكنيد و خدا را از سر بيم و اميد بخوانيد ، همانا رحمت خدا به نيكوكاران نزديك است . »
پس در هنگام دعا ، انسان بايد در حالتى ميان « بيم و اميد » باشد و به استجابت سريع دعاى خود مطمئنّ نباشد ، همچنانكه نبايد از رحمت خدا نااميد باشد . در اينجا اجازه دهيد اندكى دربارهء پيوند و رابطه ميان « دعاى از سر بيم و اميد » و « نزديكى رحمت خدا به نيكوكاران » بينديشيم . اين پيوند چنين است كه انسان هرگاه گرفتار مصيبتى شود و يا با مشكلى در زندگيش رو برو گردد ، بايد خدا را بخواند و در همين هنگام نيز به مردم احسان كند ، زيرا احسان ، انسان را به دعا بر
دعا (معراج مومنين و راه زندگى) (فارسى) — صفحة 19
مساهمون: كمال نژاد
ص١٩