شخصى به نام ابو الحسن محمد بن صوفيان الكلماتى نيشابورى مىزيسته كه در سال 340 هجرى / 52 - 951 ميلادى نيشابور را ترك گفته بود . وى چند سالى در بخارا بسر برد وز ان پس به خدمت « خان خانان » درآمد و پيش از سال 350 هجرى / 961 ميلادى در دربار وى بدرود زندگى گفت . چون اين تقارن تاريخى وجود دارد توان گفت كه شايد فعاليت كلماتى رابطهاى با وقايع سال 349 هجرى / 960 ميلادى داشته . اگر افسانهء فعاليت شاهزادهء سامانى تاحدى مبناى تاريخى داشته باشد و اگر نام شاهزادهء مزبور نصر باشد « 1 » - پس فقط ممكن است پسر نوح بن نصر بوده باشد . چنان كه پيشتر ديديم ( رجوع شود به حدود ص 535 ) . نصر بن نوح يكى از شاهزادگانى بوده كه مردم در زمان حيات پدر ايشان با مشاراليهم بيعت كردند ، ولى بعد از آن تاريخ ديگر اطلاعى دربارهء آنان در دست نيست . نيز ديديم ( رجوع شود به حدود ص 517 ) كه در نيمهء اول قرن دهم ميلادى ( چهارم هجرى ) واقعهء فرار شاهزادهء سامانى به نزد تركان وقوع يافت ولى هيچ مدركى براى حل اين موضوع كه آيا « دهقان » كاشغرى به نام طوغان - تكين نسبتى با دودمان قراخانيان داشته يا نه - در دست نداريم .
از ديگر نمايندگان اسلامى كه در ميان تركان فعاليت مىكردند نام ابو الحسن سعيد بن حاتم الاسبانيكثى كه پيش از سال 380 هجرى / 990 ميلادى « به سرزمين تركان رفته بوده » بر ما معلوم است « 2 » .
هامش
( 1 ) - « متون » ، ص 131 ( جمال قرشى ) . دربارهء روايت بعدى كه در آن شاهزادهء سامانى به « خواجه ابو النصر سامانى » مبدل شده ، رجوع شود به :
«gende؟La Le» ،. Grenard161 - 160 .pp، «Manuscrits turcs» ،Smirnov(Khodja AbouL - Nasr Samani) 7 .p( 2 ) - « متون » ، ص 52 ( سمعانى ؛ چاپ مارگوليوس ، ذيل كلمهء « الاسبانيكثى » )