اينجاست كه بايد با دقّت نظارهگر يكى از غريبترين سازگاريها ميان مفاهيم قرآنى و كشفيّات علمى كه بعداً انجام پذيرفته و تفسير يكى ديگر از غرايب قرآنى ، باشيم . اگر بخواهيم براى عصر خود كه از جنگهاى كشنده هراسان است وجه مميّزهاى تعيين كنيم ، چه بسا كه اين مفهوم هراسآور را در وسايل و ادوات جنگى همچون « خمپاره و بمب اتمى » تجسّم نماييم . سخن از اين ابزار و آلات بدين گونه در قرآن وارد شده است :
« فرستاده شود بر شما شرارههاى ( آميختهء گداختهاى ) از آتش و مس « 1 » » آيا كسى مىتواند اشارهاى روشنتر از اين به ابزار و ادوات جنگى زمان ما داشته باشد ؟ ! اين هماهنگى وقتى حيرت آورتر مىشود كه بدانيم تا جنگ « سجلماسه » جز سلاح سرد سلاحى ديگر به كار گرفته نمىشده است . در خلال اين جنگ بود كه انگليسىها راه استفاده از باروت را دانستند و موفّق شدند پس از گذشت چند سال آن را در جنگ « كرببسى » به كار برند .
در پايان به عنوان خاتمهء اين مبحث كه در آن به مطرح كردن برخى از پديدههاى طبيعى پرداختيم ، جا دارد كه بپرسيم گسترهء جهانى كه در آن پديدههاى طبيعى بدين گونه منتشر شدهاند تا كجاست ؟ آيا براى امتداد آن مىتوان حد و مرزى تصوّر كرد ؟ قرآن در اينباره صراحتاً پاسخ مىدهد :
« وآسمان را با قدرت خود بنياد نهاديم و آن را دائماً توسعه مىد هيم « 2 » »
از ديدگاه قرآن گويى آسمان نهايتى ندارد و على الدوام بر وسعت آن افزوده مىشود . اين انديشهاى كه امروز به صورت علم رخ داد و همان است كه وقتى « هابل « 3 » » موفّق به كشف آن شد ، « اينشتين « 4 » » در مقابل آن شگفتزده گرديد . آن فيزيكدان كشف كرد كه سيّارت سحابدار از سيّارهء ما دور مىشوند . « كشيش لومتر « 5 » » رياضيدان
هامش
( 1 ) . سورهء رحمان آيهء 35 :يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ. . . ابن كثير و ابو عمرو و روح « نُحاس » عطف به « نارٍ » به كسر خواندهاند و اين قرائتى است كه آن را مؤلّف اختيار نموده و به شخصى به نام « مكى بن ألاثير » نسبت داده است ! امّا ما در منابعى كه در اختيار داشتيم هر چه مراجعه كرديم شخصى را در طبقات قرّاء بدين نام نيافتيم ؟ ! ( ر . ك به « النشر » / ج 2 / ص 381 و « طبقات القرّاء » / ج 2 / ص 308 و صفحات ديگر در همين جلد ( ج 2 ) . ولى مشهور آن را به رفع خوانده اند ، معطوف بر « شواظ » . . « ع . ش »
( 2 ) . سورهء الزّاريات ، آيهء 37 : . . .وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ. . .
( 3 )Huble( 4 ) . آلبرت اينشتينEinseinفيزيك دان آلمانى ( 1879 - 1955 م ) وى در زمينهء فيزيك نظرى آثار فراوانى نوشت . تحقيقات او دربارهء بُعد چهارم ، نيروى اتمى و مخصوصاً فرضيهء نسبيّت وى موجب تحوّل علوم شد . وى در سال 1921 موفّق به اخذ جايزهء نوبل گرديد . / مترجم /
( 5 )Lemaire